Vloedgolf in Nederland

Een hoogwatergolf heeft Slenaken blank gezet. Dat is eigenlijk meer iets voor berggebieden.

Het is iets wat in ons land nauwelijks voorkomt, maar in veel andere Europese landen wel; een flashflood ofwel een hoogwatergolf. Zo’n flashflood is een kortdurende golf van water, ontstaan doordat ergens een forse bui is gepasseerd of een dam is doorgebroken. Binnen een beperkte tijdsduur stroomt er dan een grote hoeveelheid aan water door een regio. In het Zuid-Limburgse Slenaken weten ze nu ook wat dat is. De bui viel een paar kilometer verderop, het riviertje de Gulp kon het niet allemaal in haar bedding houden en een forse bulk aan regenwater ging toen deels naast de Gulp door Slenaken.

Het gevolg van deze ‘flashflood’ laat zich raden. Uiteindelijk liepen twee hotels onder, is een appartementencomplex blank komen te staan en zijn er (vakantie)woningen ondergelopen. Ook zijn er 15 tot 20 auto’s door de watergolf meegesleurd en heeft de brandweer werk gehad aan ondergelopen kelders.

De buien van gisteravond
De hoofdbui die het allemaal teweegbracht, viel gisteravond in het Belgische Hombourg, gelegen op ruim 5 kilometer van Slenaken. Het was eigenlijk een behoorlijk complex aan buien dat gisteravond over het oosten van België schoof en daar flink wat regenwater veroorzaakte. Dat water van het buiencomplex kon grotendeels via allerlei geulen en riviertjes en sloten afgevoerd worden. Edoch, de heftige bui nabij Hombourg duurde dermate lang en veroorzaakte dermate veel neerslag, dat het kleine riviertje de Gulp niets anders kon dan buiten haar oevers treden.

Niet alleen boven Oost-België ontstonden gisteravond vele buien, er vormde zich tevens een lijn met fel onweer van Midden-Brabant tot over delen van de provincie Utrecht. Net zoals de Belgische buien trok die lijn in noordoostelijke richting en zaten er buien van een stevig kaliber tussen. Deels ontstond die ‘Nederlandse’ buienlijn op een windsprong, oftewel, boven het gebied waar de wind uit verschillende richtingen waaide. Op het windkaartje naast het verhaal wordt dit wat verduidelijkt. Daar waar de wind boven de oostelijke helft van het land licht uit oostelijke richting waaide, blies de bries in de westelijke helft van het land veelal uit het noorden of noordwesten. Op de plek waar de lucht bij elkaar komt, en er dus een overschot aan lucht ontstaat, zal die lucht omhoog moeten gaan. Zodoende komt er een extra forcering, een extra stuwkracht, voor het ontstaan van dikke cumuluswolken.

Wie gisteravond onder zo’n dikke bui zat, heeft dat geweten. Zo goot het in Nijmegen rond de klok van 22.00 uur bijna drie kwartier lang en kwam er ruim 20mm in de regenmeter. De buien gingen laat in de avond en tijdens de vroege nachtelijke uren ook nog over de Achterhoek en Twente en hebben daar her en der 30 tot 50 mm gebracht! Er zijn veel meldingen binnengekomen van blank staande straten en ondergelopen tunneltjes, onder andere uit Uden, Eindhoven, Overasselt en Mook.

Vloedgolven vaker in berggebieden
Vroeger hoorde je toch minstens 1 keer per zomerseizoen, dat een camping in Europese berggebieden door een vloedgolf was weggevaagd. De meest idyllische plekjes liggen vaak tussen de bergen, met het kabbelende beekje ernaast. Je kunt vaak heerlijk in slaap vallen bij het geklater van het water. Dat lichte gekabbel kan binnen een kwartier echter tot een fors gedreun aanzwellen als er ergens in de bergen een forse bui passeert. Water kiest de weg van de minste weerstand naar beneden en geregeld zijn er hele campings verzwolgen door een furieus geworden beekje. In korte tijd komt er dan zoveel water bij elkaar vanuit een stuk berggebied, dat de kracht van het water honderden tenten en caravans kan wegvagen. Je bent in nood, voordat je het goed en wel beseft. Dat is het kenmerk van een hoogwatergolf. Deze komt heel snel, en is net zo snel weer weg. Maar heeft dan wel veel ellende achtergelaten.

Ook in Spanje hebben ze daar al veel ervaring mee. Lees hier het verhaal uit 2007, toen een voorstad van Sevilla na een forse hoosbui vele auto’s in de straten zag drijven. Ook toen viel er in korte tijd zeer veel regen, dat geen andere kant op kon dan door Alcala de Guadaira heen stromen. In eerste instantie was dat nog niet zo’n probleem. Oke, de straten werden watervallen, maar met schotten voor de deuren leek het probleem grotendeels geweken. Maar in de smalle en heuvelachtige straatjes van de voorstad stonden veel auto’s geparkeerd, die in de stroming werden meegesleurd. Toen een bepaalde straat in het dorp door de opgestapelde auto’s werd afgesloten, kon het water alleen nog stijgen. En dat leidde tot blinde paniek, 35 miljoen euro schade binnen 20 minuten en twee doden.

Slenaken
Terug naar de bui van Slenaken. Die dus vooral iets verderop viel. Hombourg ligt op ongeveer 235 meter hoogte, Slenaken op 162 meter boven NAP. Het riviertje de Gulp, normaal een rustig en vriendelijk beekje, moest in korte tijd het water dat viel afvoeren. En dat zal minstens 60 millimeter zijn geweest, af te lezen aan de cumulatieve radarbeelden. Voor Nederlandse begrippen was dit een unieke situatie, omdat wij de bergen niet hebben waar zoiets normaal gesproken niet gebeurd. Modderstromen zijn wel een bekend verschijnsel van hevig onweer, in de heuvels van Limburg en ook op de Veluwe en ook bij stuwwallandschappen.

Hier het filmpje van de wateroverlast in Zuid-Limburg. Gemaakt door L1.
###YOUTUBE###

Bronnen: Meteo Consult, L1NWS.