Zonne-alarm?

Op radio, TV en sociale media wordt er gesproken over een zonne-alarm. Is de zonkracht echt zo hoog?

Het duurde even, maar uiteindelijk is de zomer doorgebroken. Weliswaar zien we in het weekend alweer buien en een afkoeling in de verwachting staan, het zomerweer van deze week hebben we toch maar mooi te pakken. Terwijl het druk is bij de buitenzwembaden, de plassen en meren in het binnenland en ook zeker aan de Hollandse kust, wordt er volop gewaarschuwd voor de hoge zonkracht.

Zonkracht
De zonkracht is een maat die aangeeft hoeveel ultraviolette straling in het zonlicht het aardoppervlak bereikt. Staat de zon hoog boven de horizon, dan is de zonkracht hoog.

De hoogste zonkrachtwaarden worden dan ook midden op de dag tijdens het zomerseizoen gemeten, zo tussen twaalf en drie uur. Dat wil overigens niet zeggen dat je op een zonnige zomerdag aan het eind van de ochtend of in de namiddag veilig bent in de zon. Het duurt misschien wat langer voordat de huid verbrandt, maar ook dan is het verstandig om een zonnebrandcrème te gebruiken.

De zon is in onze omgeving erg sterk in de periode eind mei tot begin augustus. Zo af en toe wordt er een zonkracht gemeten van 7,0 of hoger. In een zeldzaam geval is er zelfs sprake van een (afgeronde) zonkracht van 8. Een blanke huid (huidtype 2) zal bij deze extreme waarden al bij 10 minuten rood kleuren.

Waarom juist nu extra aandacht?
Ondanks dat de zonkracht aan het begin van de zomer nog iets hoger kan uitkomen dan nu, is er toch heel veel aandacht voor de (hoge)zonkracht. Dat heeft natuurlijk alles te maken met het feit dat het zomervakantie is. Een zonkracht van 7 halverwege juni is heel anders dan een (afgeronde) zonkracht 7 tijdens de zomervakantie omdat dan veel meer mensen in de buitenlucht genieten van het zomerweer en dus langdurig in de zon vertoeven. In juni is dat anders. Dan gaan de kinderen nog naar school en zijn de meeste van ons nog aan het werk, veelal in een kantoorpand.

Misschien speelt het “slechte” voorjaar en het matige zomerweer van eerder deze maand ook wel een rol. Het aantal zonnige dagen is tot nu toe minimaal geweest waardoor onze blanke huid nog niet heel veel zonlicht heeft opgevangen. Stellen we onze huid plotseling bloot aan een hoge UV-index, dan zal de huid nog sneller verbranden, dan wanneer de huid al meerdere (korte) keren zon op zich heeft gehad.

Halen we vandaag wel zonkracht 7?
De verwachting was dat we gisteren een zonkracht 7 zouden halen. Dat is uiteindelijk niet gelukt. Dit komt vooral door de aanwezigheid van wat vocht en stofdeeltjes in de atmosfeer. Links van dit verhaal zien we een grafiek van de zonkracht gemeten bij het RIVM in Bilthoven. Wat blijkt, de zonkracht kwam op maximaal 6,1 uit terwijl er 6,5 in de verwachting stond. Een dag eerder was er zelfs 6,8 uitgegeven en ook toen kwam de zonkracht uiteindelijk ook niet hoger dan 6,1. Vandaag moeten we uitkomen op 6,6, maar al voor het middaguur was goed zichtbaar dat de zonkracht net iets lager zal uitkomen. Daarmee willen we overigens niet zeggen dat de zonnebrandcrème thuis kan blijven. Bij een zonkracht 6 zal de huid na 15-20 minuten rood kleuren, bij zonkracht 7 zoals eerder gezegd na 10 minuten. Het verschil is dus minimaal, zeker voor iedereen die de hele middag in de zon vertoeft.

Invloed van wolken
De zonkracht is afhankelijk van de zonnestand, maar ook van de hoeveelheid stof of vocht in de atmosfeer en de dikte van de ozonlaag. De ozonlaag reflecteert namelijk een groot deel van de UV stralen. Ook belangrijk is de aanwezigheid van bewolking. Daarbij is er ook zeker een verschil tussen een paar kleine stapelwolkjes, een dik pakket regenwolken of een dunne, gesloten laag sluierwolken.

Het effect van sluierbewolking is minimaal. Ook al schijnt de zon wat gesluierd door deze hoge, maar dunne bewolking, de zonkracht is dan nog erg hoog. De hoogste zonkracht wordt meestal gemeten op een dag met wat stapelwolken en dus niet op een kraakheldere dag als vandaag. Dat heeft te maken met het feit dat stapelwolken de UV straling die door het aardoppervlak wordt teruggekaatst op hun beurt weer terugkaatsen naar de aarde. Afgelopen zondag was dit bijvoorbeeld heel goed zichtbaar. De uiteindelijk gemeten zonkracht kwam toen hoger uit dan de verwachtte zonkracht!

Smeren!
Ondanks dat de zon nu langzaam wat minder hoog komt te staan, is het vandaag en de komende dagen echt raadzaam om te smeren als u de zon opzoekt. Het verschil in verbrandingstijd tussen een zonkracht 6 of 7 is minimaal en zelfs aan het eind van de ochtend of in de namiddag is de zon nog kracht genoeg om een behoorlijk rode huid te veroorzaken.

Klik hier voor meer informatie over zonkracht en veilig zonnen

Bron: Meteo Consult, RIVM, ECMWF