Kwetsbaarheid van openluchtfestivals

Het weer speelt een grote rol bij de planning van grote festivals in de buitenlucht...

Het lijkt wel alsof er steeds meer festivals worden georganiseerd in de zomer. Niet alleen in Nederland, maar ook in België trekken muziekfestivals elk weekend duizenden bezoekers. Soms duren ze 2 a 3 dagen lang en kan men op in weilanden geïmproviseerde campings overnachten.  Als het mooi weer is, is het met of zonder biertje prima toeven. Zo verliep Pinkpop in het Limburgse Landgraaf dit jaar prima. Drie dagen lang konden de bezoekers (60.000 mensen per dag) in de zon genieten van verschillende artiesten en bands. De zomerfeesten vorig week in Nijmegen trokken nog veel meer bezoekers. Geschat wordt dat de stad vorige week meer dan 2 miljoen mensen heeft getrokken ondanks het soms tegenvallende weer. Helaas is het weer niet altijd betrouwbaar en zijn er de afgelopen jaren ook festivals letterlijk in het water gevallen.

Kwetsbaar

Een beetje regen kunnen we wel hebben. Gewoon een regenponcho meenemen en eventueel een paar laarzen om de modder de baas te zijn zoals het afgelopen weekeinde tijdens de Zwarte Cross. Maar buien die gevaarlijk zijn, buien met zware windstoten, hagel en onweer zijn andere koek. Wat moet je doen als je met zoveel mensen (duizenden) kwetsbaar in de open lucht op een relatief klein afgesloten terrein verblijft? Dat zijn vragen waar de organisaties van de festivals van te voren heel goed over nadenken.

Pukkelpop 2011

De buien die vorig jaar over het Belgische Pukkelpop trokken, staan nog steeds in ons geheugen gegrift. De beelden van ingestorte tenten, bomen die als lucifershoutjes omvielen en ontredderde mensen kunnen we ons nog goed herinneren. Het festival begon op donderdag 18 augustus in Kiewiet, bij Hasselt. Een zware onweersbui met hevige windstoten en hagelstenen trok om kwart over zes precies over het relatief kleine festivalgebied, waar op dat moment 60.000 bezoekers aanwezig waren. In enkele minuten stond het grasveld volledig blank en door hevige windstoten vielen enkele bomen om. Uit angst voor de wind gingen veel mensen in de tenten schuilen. Een van de tenten stortte ten gevolge van de grote hagelstenen en de windstoten in. Nadat de tent ingestort was, liep iedereen naar de zijuitgangen en probeerde familie en vrienden te bereiken waardoor het hele mobiele telefoonnetwerk uren plat lag.  Op dat moment hadden al drie mensen het leven verloren. Later stierven nog twee slachtoffers. Uit respect voor de slachtoffers werd het volledige festival afgeblazen.

Organisatie

Grote festivals vergen veel voorbereiding. De boeking van artiesten begint soms jaren van te voren, opbouw van het terrein en de podia weken van te voren. Eet- en drinkgelegenheden en toiletfaciliteiten plannen voor duizenden bezoekers per dag is een enorme klus. De datum staat lang van te voren vast. Met name over veiligheid wordt heel zorgvuldig nagedacht. In- en uitgangen moeten ruim genoeg zijn en goed worden aangegeven. Informatievoorziening is heel belangrijk. Op de meeste festivals staan grote screens naast de podia waarop belangrijke informatie voor iedere bezoekers zichtbaar is. Het gaat daarbij om belangrijke informatie, zoals waar de nooduitgangen zijn en het weer. Bij zonnig en  warm weer wordt op de screens aangegeven dat bezoekers zich goed moeten insmeren met zonnebrand en dat water gratis verkrijgbaar is.  Als er een regengebied nadert, is dat ook te lezen. Bezoekers van het populaire Lowlands festival in Biddinghuizen zijn de afgelopen jaren regelmatig kleddernat geregend. Sommige bezoekers hadden geen regenkleding bij zich en moesten zich met onderkoelingsverschijnselen bij de EHBO melden. 

Aflasten of niet

Als er zwaar weer nadert, wordt het moeilijk. Wat moet je als organisatie doen? Een festival met duizenden bezoekers aflasten doe je niet zomaar, maar is soms noodzaak. Zo werd Concert at Sea op de Brouwersdam in Zeeland werd vorig jaar na de eerste dag afgelast. Het grote podium aan zee, een zeer windgevoelige locatie, werd door de burgemeester van Schouwen-Duivenland op advies van meteorologen afgelast. De windvlagen in combinatie met de stevige buien waren te sterk om de veiligheid van de bezoekers te garanderen.

Weersverwachting op maat

De weersverwachting speelt bij deze moeilijke beslissingen een doorslaggevende rol. Een dag of 10 vooruit kijken we naar de tendens van het weer, wordt het warm of koud, wordt het nat of droog. Meer details kunnen een dag of  5 van te voren worden gegeven. Wat is de kans op buien en zijn dat buien om rekening mee te houden? Wat is de kans op windstoten die bijvoorbeeld tenten en podia om ver kunnen blazen? Daarbij kijken we niet alleen naar de festivaldatum zelf, maar ook naar de dagen van voorbereiding. Zo trok in 2012 noodweer over het terrein van de Zwarte Cross nog voor het festival was begonnen. Windstoten met kracht 12 bliezen hekken en podia omver en maakten van het festival een puinhoop. De grootste tent die omverging kon 8.000 mensen herbergen.  De tent, nog maar enkele maanden oud, stortte binnen 10 seconden in door de heftige wind. Het noodweer richtte voor 1 miljoen euro aan schade aan. De organisatie werkte met man en macht om de podia en tenten te herstellen. Uiteindelijk kom het festival doorgaan.  Hoe dichterbij de datum, hoe meer details over het weer. Uiteindelijk kunnen we 36 uur vooruit met ons eigen hoge resolutiemodel een goede inschatting geven wat de potentie en de koers van het “zwaar weergebied’ is.  Of de bui daadwerkelijk over een festivalterrein zal trekken, kunnen we pas een paar uur van te voren zien. Als de bui is ontstaan, zichtbaar is op satellietbeelden en echo’s gevend op de radar, kunnen we pas zeggen of deze echt schade zal veroorzaken. Vanuit de weekkamer in Wageningen bewaken we dit soort festivals 24 uur per dag. Onze meest ervaren meteorologen (soms ter plaatse op het festivalterrein) combineren de berekeningen van de nieuwste modelruns en de waarnemingen en adviseren zo de organisatoren van de festivals. Zij beslissen uiteindelijk, vaak in samenwerking met de overheid, of een groot evenement wel of niet moet worden afgelast.

Vrijdagavond

De komende dagen is het prima festivalweer en goed weer om festivals die gepland staan in het weekeinde op te bouwen in Nederland en België. Spannend wordt het op vrijdag. Al vanaf afgelopen zaterdag geven de modellen aan dat het een drukkend warme dag zal worden met in de middag en avond de vorming van snel groeiende buiencomplexen boven Frankrijk en de Benelux (zogenaamde multicellen). De buien bevatten lokaal onweer, hagel, windstoten en veel regen. Op dit moment, het is nog 5 dagen vooruit… staat de periode redelijk vast, tussen vrijdagmiddag en halverwege de nacht naar zaterdag.. In potentie kunnen de buien zwaar worden, om rekening mee te houden. De koers van het zwaar weer is op deze termijn nog niet exact aan te geven, waarschijnlijk vanuit Frankrijk noord- tot noordoostwaarts over de Benelux trekkend. Details worden pas in de loop van de week duidelijker. Pas dan kan voor een specifieke festivalterreinlocatie een nauwkeurige verwachting worden gemaakt.

Bronnen: Meteo Consult.