Bijzonder digitaal cadeau

Wat doe je een meteoroloog cadeau als ie jarig is? Een wereldwijde set wolken van 25 juli, gemaakt door twitteraars.

Wolken zijn zo vanzelfsprekend dat hun schoonheid nauwelijks meer wordt opgemerkt. Ze worden overgelaten aan dromers, maar ze waarnemen is voor iedere ziel als een geneeskrachtige zalf. Bovendien zal ieder die oog krijgt voor de vormen die erin te ontdekken zijn, zich kunnen verheugen in een flinke besparing op de nota’s van de psychotherapeut. Het zijn woorden uit het manifest van het Wolkenliefhebbersgenootschap (Cloud Appreciation Society), opgericht door de Engelse journalist en wolkenspotter Gavin Pretor-Pinney.

Gavin Pretor-Pinney is de schrijver van de veel geraadpleegde Wolkengids, waarin niet alleen alle wolken op aarde centraal staan, maar ook hun rol in geschiedenis en wetenschap, de kunst en de popcultuur wordt belicht. Voor de Nederlandse wolkenluchten is er het boek Hollandse Wolkenluchten  (geschreven door onder anderen Harry Otten, Grieta Spannenburg en Tom van der Spek en Reinout van den Born) waarvan de tweede druk in de winkel ligt.

Wolken spreken tot de verbeelding. Wie heeft er vroeger niet eens op zijn rug in het gras gelegen om de vormen te herkennen in de wolken hoog in de lucht boven ons? Veel mensen staan te popelen om meer te weten te komen over wolken, zo hebben we bij Meteo Consult ontdekt. Al velen jaren lang komen jaarlijks honderden mensen in Wageningen op bezoek om deel te nemen aan de workshop Wolken Herkennen en aan die stroom lijkt nog geen einde te komen. Zo lang er wolken zijn, zal die interesse wel blijven.

Pluisjes
Zelf had ik als klein kind al een fascinatie voor wolken. Mijn ouders vertellen nog graag het verhaal hoe ik de piloot van een verkeersvliegtuig, toen ik nog maar een jaar of 4 was, tijdens mijn eerste vlucht ooit (je mocht nog even in de cockpit kijken) op 10 kilometer hoogte de opdracht gaf om me maar uit het vliegtuig te zetten. Dan kon ik eindelijk eens op die pluisjes van wolken liggen. Dat leek me helemaal het einde. Het ging niet door…

Inmiddels 38 jaar verder heb ik veel mensen gek gezeurd met mijn verhalen over wolken. De kennis is toegenomen, toch weet ik nog niet alles. Wolkenkaarten hebben de muur gesierd, wolkenboeken staan in de kast en van heel veel wolken zijn foto’s gemaakt. Een wolkencadeau was tot nu toe uitgebleven. Dat is ook niet makkelijk. Je kunt een wolkenboek geven, maar daar zijn er weinig van en de kans is groot dat het boek al in m’n kast staat. Een echte wolk omlaag trekken, is makkelijker gezegd dan gedaan. Tenminste, zo lijkt het. Maar tegenwoordig hebben we de wereldomvattende sociale netwerken. En die zijn tot veel in staat, zo blijkt. Zelfs tot het heel snel ‘plukken’ van wolken uit het wereldwijde zwerk.

Bijzonder project
Twitter zou het gaan doen, bedacht fotografe Daphne Horn uit Amsterdam, toen ze weer eens op een verjaardagscadeau voor de meteoroloog in haar vriendenkring zat te broeden. Ze plaatste meteen een oproep. Fotografeer een wolk op 25 juli en stuur die naar het speciaal voor deze ene gelegenheid geopende mailadres. En dan zou ze wel zien hoe groot het cadeau uiteindelijk zou worden. Het werd al snel een bijzonder project.

Al gauw kwamen de eerste foto’s binnen. Niet alleen uit Nederland overigens, waar een zwakke storing veel grijze luchten veroorzaakte waarin met moeite enige tekening viel af te lezen (de saaie stratus- en stratocumuluswolken voor de kenners). Mensen houden er niet van om grijze luchten te fotograferen, zo weten ook wij bij Meteo Consult. Bij de zeldzame gelegenheden dat we zo’n grijze foto eens nodig hebben, is het altijd zoeken naar de gewenste plaat. Als er ergens gebrek aan is, dan wel aan foto’s van grijze luchten…

Er werden ook foto’s gemaakt in Frankrijk, Thailand, Los Angeles, het Schinveldse bos, München, Curaçao, South Carolina, New Jersey, Gaasterland, Berlijn, Amsterdam, Barneveld en nog veel meer plaatsen. Hier zijn de foto’s van het cadeau te zien. Omdat op lang niet alle plaatsen op het moment van de actie mooie wolken in de lucht hingen, stuurden de meewerkende fotografen ook foto’s van andere data in, maar dan meestal wel genomen op de plaats waar ze zich op het moment van insturen van de foto bevonden.

Reflectie
Het geheel geeft een aardig overzicht van wat er aan wolken zoal te zien was op en rond 25 juli, in en op diverse plaatsen buiten Nederland. En vertelt meteen hoe de makers van de foto’s naar die wolken keken, toen ze deze in de lucht boven hen aantroffen. Kijk naar de tweede foto, van Daphne Horn, die in de avond van de 25ste juli in Amsterdam is genomen en heel mooi de reflectie van de vele straatlantaarns laat zien op de onderzijde van de nog overgebleven wolken van die dag. Reflectie van licht van het aardoppervlak speelt – dag en nacht – een belangrijke rol in de manier waarop wij wolken zien.

De wolken op de foto van Anneke Kassteele in München hangen duidelijk hoger dan de wolken op de foto van Theo Ploeg, genomen in Nederland. In München waren de temperaturen afgelopen zondag een stuk hoger dan die bij ons. Dat verklaart het hier optredende verschil. De kleine altocumuluswolken, hoog in de lucht en beschenen door de zon op de foto van Esther zien er door het vrije uitzicht heel anders uit dan de dunne wolken op de foto van Alice de Jong uit Parijs, waar vele gebouwen het gezicht op de wolken vrijwel wegnemen. Van dat gebrek aan zicht op wolken hebben veel mensen last.

Stratocumuluswolken
Prachtig is te zien hoe de reflectie van het zonlicht op het vele water rond Curaçao, de hoge zonnestand in die omgeving en de grote vochtinhoud van de lucht er de oorzaak van zijn dat het blauw van de hemel daar een heel ander blauw is dan we meestal in de lucht boven Nederland aantreffen. Mensen die zelf in de tropen zijn geweest, zullen dit verschil herkennen. Ruud van Wijngaarden wist het op zijn foto haarfijn vast te leggen. Op de foto van Mike Belk in South Carolina doet een ondergaande zon de lucht in het bereik van de horizon oranje opkleuren. De stratocumuluswolken, op het moment van nemen van de foto in de lucht, steken mooi donker tegen de avondhemel af en geven een fraaie tekening.

Heel fraai is ook de foto van Erik Visser, genomen in Amsterdam en waarop het lijkt alsof het gebouw op de voorgrond de wolk erboven veroorzaakt. De donkere cumuluswolk geeft het dunne stratocumulusdek een veel dreigender aanzicht dan meteorologisch gezien noodzakelijk is. Een prachtige speling van het licht. En dan is er de bijzondere foto van José Smit, ook genomen in Amsterdam. We zien een flat met veel ramen tegen de achtergrond van een vrijwel blauwe lucht. Dat er toch wolken in de buurt zijn, laten de reflecties in de diverse ramen zien. Elk tonen ze een ander stukje. Speelser krijg je het niet…

Uiteindelijk zijn er 60 foto’s in het cadeau terechtgekomen, allemaal te zien door deze link te volgen. Het eindresultaat bestaat uit 4 pagina’s. Alle twitterazzi, de meesten van hen kenden de meteoroloog niet voor wie ze fotografeerden, heel erg bedankt voor jullie blik omhoog op de 25ste juli! Het is een uniek geschenk geworden om kippenvel van te krijgen!

Bronnen: Meteo Consult, Twitter, Flickr, http://daphnehorn.nl/. Met dank aan Daphne Horn, Femke Hurkmans en alle andere twitterazzi die hebben meegedaan.