Extreme hitte in binnenland

Over de extreme hitte van morgen en augustus 2003. En wat je ertegen kan doen.

We zijn bezig aan een drietal extreem warme dagen, zeker in het oosten en zuidoosten van het land. Vrijdag bereiken de temperaturen er waarden die we in deze toch al ruim 10 jaar op weg zijnde eeuw maar weinig hebben gezien. Vandaag meer over de heetste dagen van deze nog jonge eeuw in 2003 en wat je kan doen om je lichaam te beschermen tegen hitte.

De hitte van 2003
In 2003 kwam het overigens tot een ‘landelijke’ hittegolf, uitgaande van station De Bilt, die 14 dagen duurde. Op totaal 5 dagen werd het op 1 of meer plekken in Nederland zelfs warmer dan 35 graden.

De dagen voorafgaande aan de extreme hitte in eigen land was het in het zuidwesten van Europa eerst al bijzonder warm. Op 1 augustus passeerden Portugal en Spanje plaatselijk 46 graden. In Frankrijk werd het op 4 augustus in de regio rond Bordeaux 41 á 42 graden. Lokaal kwam het in Frankrijk zelfs tot ruim 43 graden.

Met een zuidelijke tot zuidwestelijke bovenstroming aan de voorzijde van lagedrukgebieden ten zuiden van IJsland en Groenland werd de zeer warme lucht steeds verder onze kant op geblazen.

In de periode van 6 tot en met 12 augustus culmineerde dat ook bij ons in uitzonderlijke hoge temperaturen. Arcen (Limburg) - ook de afgelopen anderhalve week regelmatig het warmste station in Nederland - noteerde de extreemste temperaturen. Op 7 augustus werd het er 37,8 graden, op 8 augustus 37,7 graden en op 12 augustus 37,2 graden.

Overigens, het absolute record voor Nederland, gemeten op een officieel weerstation, staat op 38,6 graden tijdens het oorlogsjaar 1944 in Warnsveld, Gelderland.

Ook nu het oosten en zuidoosten het heetst
Ook nu zijn het oosten en zuidoosten van het land het warmst, zoals gebruikelijk in ons klimaat (de minste invloed van de zee). Zoals het er nu, donderdag bij het schrijven van dit artikel voor staat, wordt het er naar verwachting circa 36, lokaal 37 graden. Dit zijn voor de eerste dagen van juli in ons klimaat zo'n beetje de maximaal haalbare temperaturen. Zulke hitte helemaal aan het begin juli komt gemiddeld maar circa 1 keer in de 20 jaar voor.

Gelukkig is het wel zo dat de luchtvochtigheid vrijdag een stuk lager komt te liggen dan donderdag, waardoor de hitte relatief wat beter te dragen is.

Overigens loopt de temperatuur morgen ook in het westen van het land, met een eerst nog zuidelijke en daardoor aflandige wind, aanvankelijk pijlsnel op. In de loop van de dag draait de wind er naar het westen tot zuidwesten en afhankelijk van waar je bent, stagneert dan de stijging (verder landinwaarts), of koelt het af (vlak bij de kust).

Een zijsprong: de buien van woensdag
Later in de middag en in de avond zou een lokale onweersbui kunnen ontstaan. Dit brengt ons nog even bij een zijsprong in dit verhaal, bij woensdag toen enkele onverwacht pittige onweersbuien ontstonden in het binnenland.

Dit gebeurde op de overgang tussen minder warme lucht in het noorden, en zeer warme lucht in het zuiden van het land. Ondanks de in onze omgeving zo dominante hogedrukwerking ontstond uit de storing een klein lagedrukgebiedje dat van west naar oost over het land trok.

In de ochtend resulteerde dit al in een bui met een enkele klap onweer die over het zuiden van Noord-Holland via Flevoland naar Gelderland en Overijssel trok. In de middag ontstonden bij de flink opgelopen temperaturen in het binnenland een paar fikse onweersbuien in delen van met name Gelderland en Overijssel.

Na vrijdag
In de loop van het weekend verliest de warmte vanuit het westen langzaam verder terrein, maar met name zaterdag lijkt in het binnenland nog (ruim) tropisch warm te verlopen. Tik eventueel rechtsboven deze pagina uw woonplaats in voor de weersverwachting op uw locatie.

Last van de hitte
Vooral ouderen kunnen last hebben van hoge temperaturen. Ook bepaalde ziektes zorgen voor een toegenomen vatbaarheid voor hitte. Natuurlijk moeten ook sporters, deelnemers aan (buiten)­evenementen of anderen die zich veel inspannen, opletten bij extreme warmte.

Bij hoge temperaturen vindt de koeling van het lichaam voornamelijk plaats door verdamping van transpiratievocht. Daarom is het belangrijk om veel te drinken, zodat de transpiratie op gang blijft. Ook is belangrijk om in de schaduw te blijven of om plaatsen op te zoeken waar een briesje staat.

Verdere tips
Vooral in het oosten en zuidoosten wordt het vrijdag en waarschijnlijk ook zaterdag extreem warm. Gelukkig is de luchtvochtigheid vrijdag zeer laag (in het zuidoosten naar verwachting tussen 25% en 30%), waardoor een deel van de problematiek minder is dan je bij 35 tot 37 graden zou verwachten (zie ook de afbeelding met de hitte-index hiernaast). Vanaf je huid verdampt dan namelijk gemakkelijker vocht, waardoor je meer warmte kwijtraakt dan wanneer de luchtvochtigheid hoger zou zijn. Wel betekent dit dat je nog sneller vocht verliest en dus nog meer op de vochtinname moet letten.

Praktische tips om minder last te hebben van hitte:

- Drink elk half uur een glas water of fruitdrank, ook als je geen dorst hebt

- Vermijd het eten van warme, zware maaltijden

- Doe het rustig aan tijdens het heetst van de dag (eind ochtend tot eind middag)

- Draag voor zover mogelijk losse en lichtgekleurde kleding

- Blijf zoveel mogelijk uit de zon, maar als je toch de zon in gaat, zou voor je lichaam het beste zijn om een zonnehoed te dragen, en (lichtgekleurde) kleding met lange mauwen en broekspijpen.

Afbeelding homepage: uitsnede foto Margreet van Vianen.

Bronnen: Meteo Consult, KNMI, RIVM