Flitsstorm treft vooral westen

Een kortdurende, maar hevige storm heeft vanochtend vooral in het westen schade aangericht. In het noordoosten viel sneeuw.

De eerste inval van koude lucht van de nog niet eens begonnen winter heeft zich vanochtend met veel geweld afgespeeld. Vooral in het westen van het land nam de wind aan zee korte tijd tot stormkracht toe, windkracht 9. Op de windpaal van Meteo Consult bij Zandvoort werd korte tijd een windkracht 10 gemeten (97 kilometer per uur) met een windstoot van 124 kilometer per uur. Van de KNMI-stations noteerde IJmuiden met 90 kilometer per uur ook windkracht 10 en een maximale windstoot van 119 kilometer per uur als hoogste uitschieter. Verder viel vooral in het noorden en oosten van het land de eerste sneeuw van de winter. In Drenthe bleef de sneeuw tijdens zwaardere buien zelfs op de snelwegen al even liggen.

De plotselinge storm in het westen van het land leverde meteen ook veel schade op. In Purmerend vloog alles door de straten heen, zo mailde een waarnemer ons. Reclameborden waaiden van panden, fietsen en containers bleven niet op hun plaats en het werd meteen een grote rommel. Uit andere plaatsen in het westen van het land kwamen meldingen van onder meer omgewaaide bomen en verkeersborden, afgerukte dakplaten en omgewaaide schuttingen. Hier en daar moesten wegen worden afgesloten. Het hoogtepunt van de wind in het westen viel rond 10 uur, daarna trok het smalle windveld naar het zuidoosten en deed ook de provincies Utrecht, Gelderland, Brabant en Limburg aan. Hoewel de windstoten daar minder zwaar waren dan in het westen, kwamen ook uit deze regio’s schademeldingen. Zo werd in de buurt van Oosterhout een deel van de snelweg afgesloten omdat er bomen op een van de rijstroken waren gewaaid. Op een aantal plaatsen in het land had ook het treinverkeer hinder van omvallende bomen.

De onverwacht sterke wind was gekoppeld aan een actieve buienstoring die over het noorden en oosten van het land naar het zuidoosten trok. Op de analyse van 10 uur vanochtend was die storing mooi terug te zien als een deuk in de isobaren (de lijnen van gelijke luchtdruk) boven het noordoosten van het land en de bijbehorende echo’s in het radarbeeld. Het kleine lagedrukgebiedje, waarbij deze buien hoorden, was er de oorzaak van dat de isobaren boven het westen van het land nog dichterbij elkaar kwamen te liggen dan ze al lagen. De wind kon daardoor extra toenemen en dat resulteerde in de plotselinge, kortdurende storm.

Erg zware windstoten
Verbazingwekkend, ook voor de meteorologen in de weerkamer van Meteo Consult, waren de zware windstoten waarmee de storm gepaard ging. Een aantal zaken heeft hierbij wellicht een rol gespeeld. Allereerst was de lucht vanochtend, op het moment van optreden van de storm, erg onstabiel. Koude lucht werd over een nog warme Noordzee aangevoerd en vooral op plaatsen waar buien vielen, deden zich sterke stijgbewegingen voor. Op het moment van het passeren van de storing over het noordoosten van het land bevond de zuidwestelijke helft van het land zich aan de linkeruitgang van een stroomversnelling in de straalstroom. Boven dit deel van Nederland werden op ruim 5 kilometer windsnelheden van 200 tot 210 kilometer per uur gemeten.

Nu is die linker uitgang in de meteorologie een beruchte plek, omdat juist daar extra stijgbewegingen worden gegenereerd. Waarschijnlijk was dit vanochtend ook de oorzaak van de vrij grote activiteit van de storing, die zich juist onder dit deel van de straalstroom bevond en over het noordoosten van ons land trok. Door de grote turbulentie in de atmosfeer is mogelijk een deel van de windsnelheid, die op grote hoogte in de atmosfeer potentieel voor handen was, in de zuidwestelijke helft van Nederland aan het aardoppervlak terechtgekomen, resulterend in de onverwacht zware windstoten die werden gemeten en niet waren verwacht.

Eerste sneeuw
Was het in het westen, midden en zuiden vanochtend enige tijd erg onrustig, in het noordoosten en oosten viel tijdens de passage van de storing zelfs de eerste sneeuw van het nieuwe seizoen die het land heel lokaal ook al even wit kleurde. Inmiddels is de storing verdwenen, maar stromen  winterse buien vanaf de Noordzee het land binnen. Omdat de koudste lucht zich de komende 36 uur boven het noordoosten en oosten van het land ophoudt, lijken de buien daar het actiefst te zijn. In de rest van het land vallen eveneens buien, maar vooral in het zuidwesten zijn dat vaker regen- en hagelbuien, omdat de aangevoerde lucht daar minder koud is.

Interessant ziet de situatie er nog steeds voor aanstaande zondag uit. Nadat in de nacht een sneltrekkende rug van hogedruk even wat rustiger weer heeft gebracht met opklaringen en vooral in binnenland lichte vorst, komt overdag vanuit het westen een storing dichterbij. De bewolking neemt dan toe, de wind draait naar zuidelijke richtingen en voert nog steeds koude, continentale lucht aan. De neerslag bereikt het westen ergens in de middag. Eerst valt die neerslag waarschijnlijk in de vorm van regen, later (als de neerslag verder het binnenland inkomt) gaat die regen over in sneeuw. Vervolgens lijkt het op veel plaatsen langere tijd aanhoudend te kunnen gaan sneeuwen, waarbij het regionaal ook wel even wit kan worden.

Details
Hoe het afloopt, is nog niet helemaal duidelijk. Het lagedrukgebied, dat de neerslag brengt, dringt in de nacht naar maandag en maandag overdag het land binnen en komt met het centrum ergens boven Nederland te liggen. Aan de noordkant wordt de wind dan tijdelijk oostelijk en lijkt het bij sneeuw te kunnen blijven. Aan de zuidkant draait de wind naar zuidwest tot west en wordt het waarschijnlijk regen. Omdat de details in deze behoorlijk belangrijk zijn, kunnen kleine verschuivingen op de weerkaarten voor maandag een heel ander weerbeeld opleveren. Na maandag lijkt het 1 of 2 dagen wat rustiger te worden met vorst in de nachten.

Wilt u meer weten over het onstuimige en af en toe dus ook winterse weer van de komende dagen dan kunt u 24 uur per dag de Meteo Consult weerlijn bellen (0900-0725, 55 ct. per minuut). Voor de korte termijnverwachting kiest u optie 1, de uitgebreide verwachting voor de komende 5 dagen staat onder optie 2 en de lange termijnverwachtingen treft u aan onder de opties 5 (10 daagse verwachting) en optie 6 (maandverwachtingen en verwachting tot 4 weken vooruit).

Bronnen: Meteo Consult, waarnemers.