Markante weersomslag Midden-Europa

In Spanje, Frankrijk, Noord-Italië en Zwitserland heeft men de afgelopen week een markante weersomslag meegemaakt. Een overzicht.

Van begin oktober tot half november is in Europa vaak de periode dat de weertegenstellingen tussen het noorden en het zuiden erg groot zijn. Niet zelden is het in de landen rond de Middellandse Zee nog volop nazomer, terwijl de winter in het Hoge Noorden al vaste grond onder de voeten probeert te krijgen.

Soms weten uitbraken van koude lucht het al tot een eindweegs naar het zuiden te brengen. Vooral in Midden- en Zuid-Europa kan het weer dan compleet omslaan. Zeker als het in de hogere luchtlagen flink afkoelt, maar het aan de grond nog relatief warm blijft, kunnen de regenregisters flink worden opengetrokken. En dat is juist datgene wat zich de afgelopen week vooral in delen van Noord-Italië, Zwitserland, Zuidoost-Frankrijk, en Spanje heeft voltrokken.

Afzakkende koudeput.

In de laatste oktoberweek zakte een portie koude lucht ver naar het zuiden toe af. Ook in ons eigen land was dat goed te merken. Het leverde een aantal dagen op met lage maxima en met lichte vorst in de nacht. Hierdoor werd oktober als geheel net aan de koude kant en daarmee na september de tweede maand van dit jaar die (een tikje) kouder verliep dan de norm. Zuidwest-Europa koesterde zich nog in de zon en met nazomerse temperaturen, maar met noordelijke winden kwam vervolgens ook daar de koudere lucht binnen. Verder was er nog weinig aan de hand, maar het werd hommeles zodra de as van de langgerekte koude put zich ging nestelen boven Spanje. Aan de oostflank hiervan draaide de wind naar zuidelijke richtingen en begon zachtere lucht daar opnieuw aan een opmars naar het noorden.

In de nabijheid van de koude put bleef de lucht echter onstabiel van opbouw en geholpen door het nog erg warme water van de Middellandse Zee werden er zware buien opgewekt. Deze teisterden de oostkust van Spanje, alwaar er tientallen millimeters regen viel en op sommige bergachtige locaties werd de honderd millimeter met gemak overschreden. Verder naar het noorden was het nog koud genoeg om een (tijdelijk) sneeuwtapijt te veroorzaken, erg vroeg in het seizoen.

De stuwmeren in de regio konden dit hemelwater zeer goed gebruiken. In de omgeving van Malaga (waar 141 millimeter viel) is de watervoorraad inmiddels zover aangevuld, dat men nu genoeg heeft om de volgende zomer door te kunnen komen en dat al vóór het begin van het winterseizoen! Ook verder noordwaarts was aan water geen gebrek. Oktobermaandsommen van 150 tot 400 mm waren daar gemeengoed.

Het is trouwens nog niet opgehouden met regenen. Ook nu ligt er nog steeds een koudeput boven Spanje, die ditmaal echter de nattigheid vooral in de richting van Italië en de zuidkant van het Alpenmassief stuurt.

Weersomslag in de Alpen.

Vooral in de zuidelijke Alpen, maar bijvoorbeeld ook in de Dolomieten, gaat de komende dagen weer heel veel neerslag vallen. Alleen al de komende drie etmalen komen de neerslagtotalen in een groot gebied boven de 50 millimeter uit, met uitschieters boven de honderd millimeter, zie de afbeelding hiernaast. Uiteraard geeft het model slechts een indicatie voor de neerslaghoeveelheid die zou kunnen vallen. In bergachtig gebied kunnen de verschillen van plek tot plek nogal groot zijn en het is dan ook niet dwaas om te veronderstellen dat sommige meetposten 200 tot 300 millimeter gaan opvangen de komende dagen.

Daarmee krijgen we min of meer een herhaling van de gebeurtenissen van de afgelopen week. Aan de foto’s hiernaast, gemaakt in het Zuid-Zwitserse  Bettmeralp, gelegen op bijna 2000 meter hoogte, is de markante weersverandering van dag tot dag, goed af te lezen. Op 26 oktober was het daar nog prachtig zonnig weer, een dag later verscheen er al hogere bewolking, die de weersomslag aankondigde. De volgende dag had het wat geregend, nog in de zachte lucht. Mooi is te zien dat het in het dal was volgelopen met lage bewolking. De koude lucht begon nu binnen te stromen, maar zou vanuit het zuiden opnieuw door zachtere luchtmassa’s worden aangevallen.

Het gevolg was dan ook dat het op 29 oktober begon te sneeuwen, tot op geringe hoogte aan toe, sneeuw die anderhalf etmaal lang bleef vallen! Het resultaat was een dik pak, een heel verschil met het beeld van een paar dagen daarvoor! Met het aanbreken van november brak de zon opnieuw door en was het winterplaatje perfect. De sneeuw was echter geen blijvertje, want de zachte lucht was inmiddels opgerukt. Bijna even snel als de sneeuw was gevallen, begon deze weer weg te smelten en gisteren waren de lager gelegen hellingen alweer groen geworden, maar was er ook op deze hoogte van bijna 2000 meter, niet veel meer van het witte goedje overgebleven. Of de neerslag die er nu zit aan te komen, opnieuw voor een fraaie winterse pracht zorgt, is zeer de vraag, want ook ditmaal valt de neerslag in relatief zachte lucht. Het lijkt erop dat de vorstgrens de komende dagen (ruim) boven de 2000 meter hoogte vertoeft, zodat ook Bettmeralp vooral regendruppels zal zien vallen.

Wateroverlast in Frankrijk.

Zoals op de neerslagprognose voor de komende dagen ook is te zien, is dat ook het zuiden van Frankrijk, en dan met name de Cote ‘d Azur kletsnat wordt, met plaatselijk tegen de honderd millimeter regen. Begin deze maand viel er in het gebied wat verder naar het noorden en westen al erg veel neerslag. Ook hier wisten meetposten op strategisch gelegen berghellingen enkele honderden millimeters regen op te vangen en op veel meer plaatsen viel er tussen 50 en honderd millimeter regen. Al dat hemelwater zocht zijn weg naar beneden en het is dan ook niet verwonderlijk dat rivieren (bijna) buiten hun oevers traden en er ook modderstromen voorkwamen. In meerdere steden en dorpen was het alarmfase ‘rood’.  Water stroomde door de straten en soms werden auto’s meegesleurd. De Loire zwol enorm en de stuwdam Grangent in deze rivier moest de sluizen geheel openzetten om te verhinderen dat het stuwmeer daarachter te vol zou worden en om zo het overtollige water zo snel mogelijk af te voeren. Dat leverde spectaculaire plaatjes op!

De komende dagen zal het in dat gebied dus ook alles behalve droog zijn, al lijkt de grootste watervloed zich ditmaal wat meer naar het zuidoosten te manifesteren. We zullen het de komende dagen ongetwijfeld opnieuw te horen en te zien krijgen, als het in delen van Frankrijk en wellicht ook Noord-Italië wederom tot wateroverlast of zelfs overstromingen komt.

Bronnen: Meteo Consult, KNMI, ECMWF, Infoclimat. Foto’s: Bettmeralp, ECMWF en Infoclimat. Foto voorpagina: Infoclimat.