Smeltende ijskap brengt ijsberen tot kannibalisme

De ijsberen staan op de lijst van bedreigde diersoorten. Door een krimpend jaaggebied, jagen ze nu zelfs op elkaar om te overleven.

Al vele malen schreven wij op deze website verhalen over het smelten van de ijskap op de Noordpool en de consequenties daarvan op onze leefomgeving. Echter, de alarmbellen klinken nu veel dreigender voor de hoofdbewoners van de Noordpool; de ijsberen. Op 27 december 2006 stelde de Amerikaanse regering al voor om de ijsbeer als bedreigde diersoort te beschouwen. Ze verliezen steeds meer jachtterrein en raken oververmoeid van de grote afstanden die ze tegenwoordig moeten zwemmen om aan eten te komen. Het is nu echter zo kritiek dat ze hun eigen soort inmiddels al als prooi zijn gaan zien om in deze, voor de ijsbeer, barre tijden te kunnen overleven.

Het smelten van de ijskap is natuurlijk de afgelopen jaren een erg bekend onderwerp aangaande de klimaatverandering. Het jaar 2008 staat momenteel op nummer twee op de ranglijst van jaren met het minste ijs op de Noordpool. Minder dan 30 jaar geleden was er nog bijna 7 miljoen vierkante kilometer ijs op de Noordpool, maar daar kunnen we tegenwoordig niet meer van spreken. De smelt is de afgelopen jaren in zo’n drastisch tempo toegenomen, dat het leefgebied van de ijsbeer in een zeer korte tijd gigantisch is gekrompen en dat is desastreus voor deze dieren. Zij zijn in alles afhankelijk van het ijs en dan vooral op het gebied van de jacht.

De huidige toestand van het ijs
Uit onderzoek van het National Snow and Ice Center blijkt dat de ijssmelt op de Noordpool dit jaar een stuk sneller verloopt dan de afgelopen jaren. Alleen vorig jaar, in 2007, smolt er in eenzelfde periode meer ijs. Volgens berekeningen van klimaatwetenschappers en op basis van dagelijkse satellietmetingen en observaties is er nu nog ongeveer 6 miljoen vierkante kilometer van het water met ijs bedekt. Op hetzelfde tijdstip vorig jaar was dat ongeveer 5,8 miljoen vierkante kilometer. Het gaat dus in een rap tempo achteruit. Het is momenteel zelfs mogelijk om volledig rondom de Noordpool te varen. De afstanden tussen de ijsvelden worden dus steeds groter en dat komt de ijsbeer niet ten goede.

De ijsbeer
IJsberen komen af en toe in groepen voor, maar dat komt vooral voor in gebieden waar veel voedsel voorhanden is. Aangezien dat tegenwoordig nog maar zeer zelden het geval is, leven veel ijsberen alleen en moeten zij ook zelf voor hun eigen voedsel zorgen. Ze leven over het algemeen aan de rand van de smeltlijn, op het drijfijs, waardoor ze gemakkelijk te water kunnen gaan om vis en zeehonden te vangen. Het smelten en dus het brozer worden van het ijs heeft echter als gevolg dat de ‘meren’ tussen het ijs steeds groter worden en de beer steeds grotere afstanden moet afleggen om aan voedsel te komen. Nu zijn ijsberen hele goede zwemmers, maar het terug op het ijs klimmen, wanneer ze willen rusten, wordt ook steeds lastiger door het steeds verder afbrokkelen van de smeltlijn. Het breekt af, waardoor ze andere, vaak langere, routes moeten gaan zoeken. Ze raken mede hierdoor steeds vermoeider en dunner, de weerstand neemt af en ze sterven door honger of verdrinking.

Wetenschappers melden afgelopen maand een toenemend aantal gevallen van beren die elkaar in zeer zwakke conditie aanvielen en opaten. Dit uit pure wanhoop omdat ze steeds moeilijker bij hun natuurlijke voedselbronnen kunnen komen. Het toenemen van de afstanden tussen de ijsvelden, maakt dat de beren zich gaan verzamelen op eilanden en elkaar sneller tegenkomen. Het is natuurlijk al bekend dat vooral mannelijke beren hun eigen soort af en toe doden en dan vooral de welpjes. Maar de huidige trend van het ‘kannibalisme’ is zorgwekkend te noemen.

Hoe gaat het nu verder?
Er is geen precieze overeenstemming over de wereldwijde ijsberen populatie, maar biologen gaan uit van 20.000 tot 25.000 ijsberen, waarvan er zich 60% in Canada bevinden. Op 14 mei 2008 heeft het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse Zaken de ijsbeer op de lijst van bedreigde diersoorten gezet. Canada en Rusland zien het voortbestaan van de ijsbeer als ‘zorgwekkend’. De landen waarin ijsberen voorkomen hebben nu ook een afspraak gemaakt, dat de menselijke jacht op ijsberen vanuit ijsbrekers en vliegtuigen vanaf nu verboden is. De dieren worden extra in de gaten gehouden en de landen komen nu om de 3 jaar bij elkaar om kennis uit te wisselen over de ijsberen, om het uitsterven van de diersoort tegen te gaan.

Bronnen: Meteo Consult, Polar Bears International,IUCN Polar Bear Specialist Group