Waarom bij mij nou niet?

Gisteren trok er een storing over het land. Vooral in het noordoosten veroorzaakte dit stevige onweersbuien. Op sommige plaatsen stonden de straten blank. Op andere plaatsen in Nederland gebeurde bijna niets. Waarom waren deze verschillen er?

Tijdens de overdracht vertelt de bewaakmeteoroloog dat de buienstoring in het zuiden en midden van Nederland niet erg actief zal zijn. In het noordoosten zullen de buien opleven en kan het weleens behoorlijk tekeer gaan. Stiekem hoop ik dat de verwachting niet klopt en we (lees: ik) ook in Wageningen kunnen genieten van spectaculaire bliksemflitsen en harde donderknallen.

Maar helaas. Met slechts 0,4 millimeter neerslag en een even aantrekkende wind was het hier al gedaan met de passage van het koufront. In de weerkamer vlogen de clichés me vervolgens om de oren: ‘De buien trekken altijd langs Wageningen’. Eén collega sprak zelfs van ‘het gat van Wageningen’. Toch bleef ik de buienlijn volgen op radar, satelliet en het bliksemdetectiesysteem. Tot mijn spijt zag ik de buien opleven in het noordoosten. De verwachting kwam dus wel uit…

Nadering van de storing

Het koufront trok dinsdag al in alle vroegte de Zeeuwse eilanden op. Op het front bleef het nog even onweren, maar al snel zagen we alles oplossen. Eigenlijk voelden we toen ‘de bui’ al hangen.

Toch activeerde de buienlijn, geheel volgens de verwachting, opnieuw in het noordoosten. De radarbeelden gaven aan dat de buien heftig waren en er lokaal in korte tijd behoorlijk wat neerslag viel. Onder andere in het Overijsselse Tubbergen resulteerde dit in ondergelopen straten. Ook ging het met onweer behoorlijk heftig tekeer. In een half uur tijd noteerde het bliksemdetectiesysteem zelfs 1200 ontladingen boven het noordoosten van Overijssel. Achteraf verbaasde het me dat het, ondanks de vele verticale bliksems, nergens tot echte problemen heeft geleid.

Waarom daar wel en hier niet?

De verwachting die door ons werd uitgegeven klopte perfect. Veel mensen zullen zich afvragen waarom de buien in het noordoosten van het land ineens behoorlijk actief werden. Eigenlijk is dat een samenloop van meteorologische omstandigheden geweest, welke ik hieronder zal proberen uit te leggen.

Ten eerste was de lucht, met temperaturen van maarliefst 27 tot ruim 30 graden, flink onstabiel waardoor hij makkelijk op kon stijgen. Hierbij koelt de lucht af en daarbij kan deze minder vocht bevatten. Hierdoor neemt de luchtvochtigheid toe en raakt de lucht op een gegeven moment verzadigd. Op dit punt begint condensatie en ontstaan er wolken. Een blik op de grafiek die voortkwam uit de ballonoplating toonde aan dat wolken in het noordoosten van het land, als ze eenmaal ontstonden, konden uitgroeien tot grote monsters met toppen op maarliefst 15 kilometer. Dat betekent dat de wolken dwars door de tropopauze, een hoger gelegen luchtlaag, heenschieten. Dit staat garant voor stevige buien met onweer, hagel en windstoten.

Het ontstaan van ‘monsterlijke wolken’.

Met alleen deze verklaring zijn we er nog niet, want er zijn nog meer factoren zie zorgen voor de explosieve groei van de wolken. Onder invloed van het koufront ontstond er op de buienlijn een windsprong. Dit betekent dat de wind van richting en/of kracht verandert. Simpel gezegd houdt dit in dat er op een bepaalde plaats horizontaal meer wind binnenkomt dan er horizontaal weggaat. Hierdoor wordt de lucht gedwongen om op te stijgen. Er staat dus een verticale luchtbeweging die ervoor zorgt dat de lucht nog harder op kan stijgen. In de meteorologie noemen we dit proces convergentie.

Het samenspel van een frontaal systeem, wind en stijgende luchtbewegingen stond garant voor stevige regen- en onweersbuien in het noordoosten. Het koufront kwam dus precies op het goede moment door: het tijdstip dat de temperaturen hun maximum bereiken. Hiermee wordt ook gelijk verklaard waarom deze buien heftiger zijn dan de buien die in de ochtend al de provincie Zeeland aandeden.

Opnieuw stevige buien?

Morgen (donderdag 31 juli) wordt het opnieuw erg warm en kan een stapelwolk uitgroeien tot een lokale onweersbui. Op vrijdag 1 augustus zorgen twee storingen voor het ontstaan van nieuwe regen- en onweersbuien. Toch zullen deze buien niet zo heftig zijn als de buien die afgelopen dinsdag over het noordoosten van Nederland trokken. De reden hiervoor is dat de timing en de omstandigheden, zoals het er nu naar uit zien, lang niet zo ‘gunstig’ zijn dan dat afgelopen dinsdag waren. Maar ja, niets is zo veranderlijk als het weer. Stiekem hoop ik opnieuw dat het weer de komende dagen toch wat heftiger uitpakt dan wij verwachten. Heb ik toch nog mijn spectaculaire onweersbui gezien.

Of het de komende dagen opnieuw stevig tekeer gaat in de atmosfeer kunt u volgen via de weerlijn van Meteo Consult: 0900-9725 (€ 0,55 per minuut). Onder optie 1 vind u het korte en actuele weerbericht tot en met de volgende avond. Voor het uitgebreide weerbericht van Nederland voor de komende vijf dagen kunt u terecht onder optie 2.

Bronnen: Meteo Consult.

Foto voorpagina: Ondergelopen straten in Tubbergen. Uitsnede van Luuk-Jan Schumer.