Hooikoorts: Geïrriteerd het voorjaar in!

Hoestend en proestend het voorjaar in! Niet iedereen verheugt zich op warm en zonnig lenteweer.

Veel mensen kijken uit naar de eerste lentemaanden van het jaar. De toenemende hoeveelheid zonne-uren, de stijging van de temperatuur en het ‘wakker worden’ van de natuur zorgt bij velen voor een goede stemming. Toch zijn er mensen die wat minder naar deze maanden uitkijken. Hooikoorts is de veroorzaker hiervan.

Lente in bloei

Afgelopen week liepen de temperaturen in Nederland flink op. De natuur werd niet alleen langzaam wakker, er leek wel een explosie van nieuw blad en bloesem van bomen en planten te ontstaan. Dit oogt natuurlijk mooi, maar met name voor mensen met hooikoorts begint er dan een wat minder aangename periode. Op het moment dat bomen en planten in bloei komen te staan komt er veel stuifmeel, ook wel pollen genoemd, vrij waar mensen met deze hooikoorts allergie fel op reageren.

Wat is hooikoorts?

De naam hooikoorts heeft eigenlijk vrij weinig te maken met hooi. Alhoewel, gras kan één van de veroorzakers zijn van hooikoorts. De naam hooikoorts verwijst naar de periode waarin de klachten bij mensen voorkomen, namelijk het hooiseizoen.

Hooikoorts wordt veroorzaakt door stuifmeel ofwel pollen van grassen, planten en bomen. Bij mensen die gevoelig zijn voor deze pollen, die zich gemakkelijk met de wind in de lucht verplaatsen, geeft dit een allergische reactie in de slijmvliezen van onder andere de neus en de ogen.

Deze doorgaans onschuldige pollen komen in de luchtwegen terecht. In principe reageert een gezond lichaam hier niet op. Bij mensen met een allergie is het afweersysteem in de war waardoor er een reactie plaats vindt. Er worden antistoffen aangemaakt waarna de slijmvliezen reageren. Bij de één kan dit een branderig en jeukend gevoel in de neus veroorzaken dat zich uit in stevige niesbuien. Iemand anders kan weer last hebben van jeukerige, branderige en tranende ogen. Ook kunnen hoestklachten ontstaan.

Veroorzakers

De klachten worden een groot deel van het jaar veroorzaakt door verschillende soorten gras, onkruid, planten en bomen als de Hazelaar, Berk en de Els. Echter, de meeste klachten doen zich voor in de periode april tot en met augustus. De bovengenoemde grassen, planten en bomen zorgen in hun bloeiperiode voor een grote stuifmeelproductie om de kans op een succesvolle bestuiving zo groot mogelijk te maken. Het weer speelt hierbij een grote rol.

De invloeden van het weer

Op de eerste plaats bepaalt het weer wanneer de bloeiperiode voor veel bomen en planten gaat beginnen. Als de temperatuur eenmaal hoog genoeg is wordt de natuur wakker en begint de productie van stuifmeel door grassen, planten en bomen. Dit verschilt van jaar tot jaar. Vorig jaar was het in april al zomers warm en stond de natuur aan het begin van de maand al volop in bloei.

Ook het verloop van de dag is van invloed op de hoeveelheid pollen in de lucht en ook hierbij speelt het weer een grote rol. ’s Nachts en in de vroege morgen staat er minder wind dan overdag. Het stuifmeel is hierdoor op dit tijdstip van de dag nog niet zo verspreid waardoor de hooikoortsklachten minder zijn. In de vaak vochtige lucht komt het stuifmeel minder makkelijk los. Overdag loopt de temperatuur op waardoor de lucht droger wordt en er meer wind komt te staan. De pollen kunnen zich nu beter verspreiden door de lucht. Hierdoor nemen de klachten in de loop van de dag toe.

­Geografische invloeden

Niet alleen weersinvloeden bepalen de hoeveelheid pollen. Ook de geografische ligging is van invloed. Uit tellingen is gebleken dat er in kustgebieden minder stuifmeel in de lucht aanwezig is. Dit wordt vooral veroorzaakt door overheersende west- en noordwestenwinden. Vanaf zee worden geen pollen aangevoerd.

Op het platteland zitten er drie tot vijf keer zoveel pollen in de lucht als in stedelijke gebieden. Dit komt deels door de wind die in deze gebieden minder wrijving van het aardoppervlak ondervindt en harder kan waaien en dus meer pollen in beweging brengt. Vooral in de buurt van snelwegen kan de pollenconcentratie flink oplopen. Door de wervelingen, veroorzaakt door het autoverkeer, kan er hier veel transport van pollen plaatsvinden. In berggebieden zorgt de extra wrijving van het aardoppervlak en daardoor de afremming van de wind  daarentegen voor minder pollen in de lucht.

Hooikoorts en klimaatsverandering

Afgelopen zomer kwamen extra veel hooikoortsklachten voor. Dit werd mede veroorzaakt door de Ambrosia (een onkruid). Deze warmteminnende plant was tot dusver de belangrijkste veroorzaker van hooikoorts in de Verenigde Staten en Zuid-Amerika. Door het steeds warmer worden klimaat lijkt deze plant zich nu dus ook in onze tuinen te ontwikkelen. Nederlandse onderzoekers waarschuwden voor een mogelijk blijvende vestiging van deze plant in onze streek. Zaadjes van de plant zitten in vogelvoer en worden zo in de tuinen verspreidt.

Door de hogere temperaturen van de afgelopen jaren beginnen verschillende grassen, planten en bomen nu ook steeds eerder te bloeien. Hierdoor wordt het hooikoortsseizoen verlengd waardoor mensen eerder in het jaar de klachten kunnen gaan ondervinden.

Hooikoorts; en nu?

Doorgaans krijgen mensen tussen hun vijftiende en vijfentwintigste levensjaar de eerste klachten. Meestal komen de klachten ieder jaar weer terug. Van persoon tot persoon verschilt de mate van allergie en voor welke pollen iemand gevoelig is. De ene persoon reageert meer op wilde grassen, de ander op stuifmeel van de Berk. De klachten kunnen verminderen of verdwijnen naarmate men ouder wordt. Genezing door middel van medicijnen is niet mogelijk.

Wel is het mogelijk om de klachten met medicatie te verminderen of onderdrukken. Maar niet iedereen wil deze middelen nemen. Andere mogelijke manieren om het ongemak te verminderen zijn het dragen van lenzen of een zonnebril. Om de pollen buiten de deur te houden kun je beter de ramen zoveel mogelijk gesloten houden, vooral die van de slaapkamer. Regelmatig stofzuigen en niet omkleden in de slaapkamer helpt daarbij ook. Pas ook op met het nuttigen van honing (dit kan pollen bevatten) en verminder het roken. De concentratie van pollen in de lucht varieert van dag tot dag. Hooikoortspatiënten kunnen baat hebben bij het raadplegen van de dagelijkse hooikoortsverwachtingen.

Hooikoortsberichten

In de maanden mei tot augustus worden er door de Pollen Informatiedienst van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) iedere dag hooikoortsberichten gepubliceerd. Bij deze hooikoortsberichten wordt de pollenconcentratie van die dag bepaald. De berichten met daarin een gunstige of ongunstige situatie voor hooikoortspatiënten worden via Radio 1 en Teletekst dagelijks verspreid.

Verwachtingen

Een zomerse bui wordt door veel hooikoortspatiënten gezien als een verademing. Door de regen wordt de lucht als het ware gezuiverd van pollen. In droge perioden worden de klachten van hooikoortspatiënten erger. De komende week zal er regelmatig regen vallen waardoor de omstandigheden voor hooikoortspatiënten gunstig zullen zijn. Komend weekend wordt het droger en warmer waardoor de hooikoortsklachten weer toe zullen nemen.

Wilt u meer weten over de actuele weersverwachtingen, bel dan met de Meteo Consult weerlijn: 0900-9725 (€0,50 per minuut).

Bronnen: Pollen Informatie Dienst (Leids Universitair Medisch Centrum); Kring Apotheken; Nederlands Huisartsen Genootschap; www.huidinfo.nl; www.gezondheidsnet.nl; Meteo Consult.