Ontstaat er vuurwerkmist?

In sommige situaties kan vuurwerk het weer beïnvloeden. Een berucht voorbeeld daarvan is de jaarwisseling van '92/'93. En dit jaar?

De jaarwisseling van 1992/1993 is wat het weer betreft een beruchte. Op die oudejaarsavond van 1992 daalt de temperatuur snel en om acht uur vriest het op sommige plaatsen matig met temperaturen van -5 graden of lager. Het is helder, maar plaatselijk komt al dichte mist in de provincies Utrecht en Zuid-Holland voor. Met een windje uit zee is vochtige (en minder koude) lucht binnengestroomd en het aangevoerde ‘vocht’ leidt tot de mist in het binnenland. In het weerdagboek dat wij sinds 1990 bijhouden schrijft de meteoroloog: “Misschien dat de vuurpijlen straks voor wat menging en daardoor oplossing van de mist kunnen zorgen. Als dat niet lukt, hebben we nog altijd een paar kurken…”  Een grappige opmerking, maar de waarheid is niet grappig…. Want uiteindelijk zou de mist zich uitbreiden en werd het in de nieuwjaarsnacht op veel plaatsen zelfs zeer mistig. Net na middernacht bedroeg het zicht lokaal minder dan 10 meter (minder dan 2 a 3 meter zelfs!). Het gevolg: zeven doden, waarvan vier bij de Beneluxtunnel en 100 gewonden waarvan enkele zeer ernstig. Er werd tijdelijk ernstige smog gemeten in het Rijnmond gebied door hoge zwaveldioxide concentraties, afkomstig van het afgestoken vuurwerk.  

De zeer dichte mist werd veroorzaakt door de kruitdampen. Het principe is als volgt: in de vochtige, stabiele luchtlaag in de onderste paar honderd meter van de atmosfeer (onder een zogeheten inversie) hopen zich allemaal minuscule stof- en vuildeeltjes (zoals roet) op, in dit geval in de lucht gebracht door het vuurwerk, en waarvan de afmetingen 0,0001 tot 0,01 millimeter bedragen. Hierop zet waterdamp zich af. Met een afkoelende lucht (in die nacht daalde de temperatuur immers naar ver onder nul) en weinig wind kan daardoor zeer dichte mist ontstaan. Vergelijkbaar is de situatie zoals die zich in 1952 in Engeland voordeed. Vooral het zuiden van Engeland had te maken met een giftige laag van mist, veroorzaakt door de uitstoot van fabrieken. De smerige mist hield het een aantal etmalen uit en uiteindelijk vonden 4000 mensen de dood als gevolg van deze ‘killer fog’.  

Kortom, het vuurwerk kan dus wel degelijk het weer bepalen. Ook dit jaar is daar kans op tijdens oud & nieuw. Op de weerkaart zien we een uitgebreid hogedrukgebied boven Scandinavië maar zijn uitloper reikt via ons land naar Frankrijk. Zie het plaatje hiernaast. Wij zitten dan precies in de zogeheten hogedrukas, met als gevolg weinig wind. Laaghangende bewolking trekt komende nacht vanuit Engeland ons land binnen en onder een inversie zal de bewolking morgen moeizaam oplossen, zodat we ook tijdens de jaarwisseling veel laaghangende wolken zullen hebben. En als we dan massaal vuurwerk afsteken, zullen we weer extra condensatiekernen in de lucht brengen zodat zich makkelijker dan normaal in deze hogedruksituatie mist kan vormen met temperaturen dalend naar rond het vriespunt. Echter, voor mist (zicht van 1000 meter of minder) hebben we in eerste instantie ook brede opklaringen nodig en die ontbreken waarschijnlijk morgenavond. Het wordt dus wel een koude jaarwisseling, maar of er inderdaad dichte of zelfs zeer dichte mist gaat ontstaan, is nu nog moeilijk te bepalen. Houdt hiervoor de weersverwachtingen in de gaten. In onder meer de weerlijn praten wij u meerdere keren per dag bij. Bel 0900-9725 en kies 1 voor de actuele verwachting en 2 voor de uitgebreide weersverwachting voor Nederland.