Prachtig schaatsweer!

Ondanks het begin van de kerstvakantie waren veel mensen vanmorgen extra vroeg opgestaan om te schaatsen of om te genieten van de ruige rijp.

Voor vandaag stond er voor mij een, zoals wij dat in de weerkamer noemen, late radiodienst op het programma. In deze tijd van het jaar komt het er op neer dat je rond 19:00 uur klaar bent en er dus geen mogelijkheid meer is om na het werk te schaatsen. Er zat niets anders op dan de wekker vroeg te zetten en ervoor te zorgen dat ik bij zonsopkomst op het ijs stond zodat ik nog een aantal rondjes kon schaatsen. Eerder deze week was ik bij een late dienst ook al vroeg richting het ijs gegaan en dat beviel prima. Op een enkele schaatser na was je alleen op de ijsvlakte en dat is voor iemand die het schaatsen nog niet echt onder de knie heeft wel even prettig.

Koude nacht

De afgelopen nacht was de koudste van deze vorstperiode met op een aantal plaatsen in Noord-Brabant, Limburg, Gelderland en Overijssel bijna strenge vorst. Meetpunt Twente kwam op -9,6 graden uit, maar met -9.8 was Eindhoven Airport het koudste plekje in ons land. Waarschijnlijk is een dun laagje sneeuw aan de westkant van de stad verantwoordelijk voor dit lage minimum. Overigens kwam het net over de grens in België tot strenge vorst. Kleine Brogel, gelegen in de Belgische Kempen (zandgrond) gaf een minimumtemperatuur van -10.7 graden door en aan de grond vroor het 12 graden. In mijn achtertuin was van strenge vorst geen sprake, met ruim -6 graden was het in ieder geval behoorlijk koud.

De plek waar ik mijn ijzers onderbond, het Leersumse Veld, ligt op de Utrechtse Heuvelrug. De heuvelrug is ontstaan in de voorlaatste ijstijd toen uitlopers van enorme ijsvelden over Scandinavië het zand en grind opstuwde tot heuvels van enkele tientallen meters. Wordt zand bij volle zonneschijn in de zomermaanden ontzettend heet, in de lange winternachten koelt het boven zandgronden juist behoorlijk af en dat heeft een positieve invloed op de vorming van ijs. Ook de beschutte liggen heeft de afgelopen dagen bijgedragen aan de vorming van een veilige ijsvloer.

Het Leersumse Veld is een natuurgebied bestaande uit bos en heide, maar ook een aantal ondiepe plassen. In de zomermaanden staan deze meertjes deels droog, in de winter zijn ze vaak tot de rand gevuld. Na de zeer natte start van deze maand was er voldoende water aanwezig en toen het begon te vriezen was het een kwestie van wachten tot het ijs dik genoeg was om te kunnen schaatsen. Woensdag was het zover en het was ook gelijk behoorlijk druk.

Vanmorgen was het echt genieten. Eerst dacht ik dat ik als eerste op het ijs stond, maar later bleek dat op de achterste plas al een groepje schaatsers aanwezig was. Voorzichtig werd het licht en het aanzicht van dik berijpte bomen, een kraak heldere lucht en een mooie ijsvloer was het begin van een prachtige schaatsochtend. Vrij snel had ik mijn eerste slagen gedaan en na een tijdje had ik de slag aardig te pakken.

1997

De laatste keer dat ik echt op de schaats stond was in januari 1997. De eerste tien dagen van de maand verliepen toen record koud en koud was het ook! Zeker de eerste dagen van 1997 vroor het streng tot zeer streng in de nacht en ochtend. Overdag bleef het stevig vriezen dus het ijs groeide flink aan. Eerst was het helder, later raakte het veelal bewolkt en was van strenge vorst in de nacht geen sprake meer. Mijn gedachte ging wel direct uit naar die laatste keer dat ik op de schaats stond, vooral toen ik over een stuk ijs schaatste wat door de oostelijke wind behoorlijk hobbelig was geworden. In 1997 stond er vaak een stevige oostenwind waardoor op veel plaatsen de kwaliteit van het ijs matig tot slecht was. Toch moet ik zeggen dat het slechts een klein stukje was en dat ik voornamelijk over prachtig zwart ijs schaatste.

Overigens is het wel heel leuk om ook op andere punten een vergelijking te maken met ruim 10 jaar geleden. In 1997 woonde ik nog in Gouda en waren de Reeuwijkse Plassen een prachtige plek om te schaatsen. Je kon hier tientallen kilometers schaatsen en druk was het eigenlijk nooit. Zo heel af en toe zag je op het ijs een nieuw fenomeen, mensen die met een telefoon aan het oor naar huis belde om te vertellen dat ze nog maar een extra rondje gingen schaatsen en daarom dus wat later thuis zouden komen dan eerst was afgesproken. Tijdens deze flinke vorstperiode zagen de mobieltjes er nog heel anders uit, in de volksmond kregen ze al snel de naam “koelkast” omdat ze zo groot waren. Inmiddels heeft bijna iedereen een mobiele telefoon en niet alleen vanmorgen, maar ook de afgelopen dagen werd er regelmatig vanaf het ijs gebeld. Ook ik deed nog even een belletje vanaf het ijs. Mijn vriendin had een nachtdienst gedraaid en belde nog even op voordat ze onder de deken kroop (en dat terwijl ik bij -5 in een compleet wit landschap stond).

Digitale camera’s

Ook iets nieuws, is de digitale camera die al dan niet in de mobiele telefoon verwerkt zit. Het aantal mensen dat foto’s maakte was enorm. Dat is natuurlijk ook niet vreemd, want de ruige rijpaanslag was prachtig en zelf kan ik me ook niet herinneren dat ik zo’n dikke rijplaag op bomen en struiken heb gezien. Vooral het lichtspel tijdens zonsopkomst was prachtig. Eerst kregen de berijpte bomen een grijs-witte tint, toen werd het door de laagstaande zon bijna goudkleurig en op het moment dat de zon nog wat hoger stond, staken de witte bomen prachtig af tegen de helder blauwe lucht. Inmiddels was het al aardig druk geworden op het ijs, ik gok dat er rond 10:00 uur meer dan 100 schaatsers aanwezig waren.

Gistermiddag, toen ik ook een tijdje had geschaatst, baalde ik al dat mijn digitale camera thuis lag. Gelukkig wist is dat juist vandaag de mooiste plaatjes gemaakt konden worden en dus zat de digitale camera in de tas. Ik heb een aantal mooie foto’s kunnen maken, maar helaas was de batterij enige tijd later op. Het verhaal kan ik dan ook niet voorzien van mijn eigen foto’s,

Kou komt tot een einde

Helaas is het na vandaag voorbij met het schaatsen op natuurijs. Komende nacht gaat het nog op veel plaatsen een aantal graden vriezen, maar na middernacht schuift er een regenzone het land op. Vooral in het noorden van het land wordt er door diverse computermodellen wat neerslag verwacht en op de koude ondergrond kan dat gemakkelijk ijzel veroorzaken. Maandag en dinsdag blijft het nog wat kwakkelen met in de nacht lichte vorst en overdag 2 tot 4 graden dooi. Pas vanaf tweede kerstdag trekt de zuidwestenwind aan en wordt de koude lucht echt verdreven.

De grote vraag van winter- en schaatsliefhebbers is natuurlijk of de kou weer snel afzakt naar West-Europa en ook ik zit constant de computerberekeningen te bekijken. Een snelle terugkeer van het vriesweer ziet vooralsnog niet in de kaarten, maar de berekeningen voor Oud en Nieuw zijn toch alweer interessant. Koude poollucht trekt via de Noordzee naar ons land en zorgt voor een temperatuursdaling. Een vorstperiode zal dat niet direct opleveren, want boven de Noordzee warmt de lucht nog aardig op. Wel wordt de lucht in zo’n situatie onstabiel en winterse buien met hagel en (natte) sneeuw zijn heel goed mogelijk. Het is nog ver weg zodat deze oplossing nog diverse malen kan veranderen (en dus ook verdwijnen), maar één ding staat vast, deze prachtige winterdag kan me niet meer afgenomen worden!