Saai weer toch interessant

Voor veel mensen mag het weer van nu nergens op lijken, toch gebeurt er meer dan je denkt. En na lang dralen lijkt het dan toch winter te worden!

Zo op het eerste gezicht mag het weer van dit moment voor veel mensen saai zijn, zeker als het grijs is zonder zonneschijn. Maar voor de weerliefhebbers die wat verder kijken, is er eigenlijk best veel te beleven. Gisteren schreven we daar al over op deze site. Vandaag voegen we er nog een stukje aan toe. Het heeft er namelijk alle schijn van dat we de komende dagen een winterperiode gaan beleven. Een winterperiode waarvoor winterliefhebbers bij de totstandkoming wel heel wat hobbels en dalen hebben moeten nemen.

Volgers van de weerkaarten zullen het beamen. Al enige tijd was op de lange termijnkaarten de mogelijkheid van winterweer zichtbaar, maar nooit eenduidig. Steeds weer als de operationele kaarten, de hoofdberekeningen van de verschillende computermodellen, op de lange termijn met winterse drukverdelingen kwamen, bleef uit de berekeningen op de achtergrond, die gebruikt worden om de betrouwbaarheid van die hoofdverwachtingen te testen, onzekerheid spreken. Zagen de berekeningen op de achtergrond er ineens een stukje beter uit, dan sloegen de operationele kaarten om. Zo is dat een heel tijdje doorgegaan.

Totdat deze week kwam. Toen tijdens het afgelopen weekeinde het laatste lagedrukgebied over het zuiden van Nederland naar het oosten wegtrok, begon dan toch het langverwachte hogedrukgebied aan zijn opbouw. Eerst gebeurde dat ten westen van onze omgeving, met in Nederland een noordelijke stroming, toen eindelijk ook boven Scandinavië. Inmiddels (vrijdag, 13 uur) ligt het hogedrukgebied met een kerndruk van 1041 hPa boven het noorden van Nederland, zijn we zeker in het binnenland op veel plaatsen 3 vorstdagen rijker en heeft het de afgelopen nacht tijdens opklaringen op de voormalige luchtmachtbasis Twenthe bij Enschede 4,7 graden gevroren. Langzaam begint het ergens op te lijken.

Virtuele rouw

Toch stak het virus van de virtuele rouw, over het winterweer dat nog niet is en op de kaarten alweer voorbij lijkt, op de diverse weerfora, waar veel weerliefhebbers hun emoties met betrekking tot weer en weersontwikkeling neerschrijven, opnieuw de kop op. Te veel wolken, te warm zeewater, geen kou in de bovenlucht, geen kou aanwezig boven het oosten van Europa, de as van het hogedrukgebied op de verkeerde plaats en zo waren er nog wel meer bezwaren te noemen die genieten van het huidige weer in de weg stonden. Als het op de kaarten niet klopt, kan het in werkelijkheid ook niets zijn, lijkt de teneur.

Toch zal zelden een dag met grijze bewolking, nevel en mist zo interessant zijn geweest als die van gisteren. Hoe vaak komt het voor dat een pukkeltje als het Teutoburgerwald in Duitsland urenlang als een heuse klimaatscheiding fungeert, met (laaghangende) bewolking aan zijn noordoostzijde en zon aan de zuidwestzijde (de lijzijde). Zelfs Twente en de Achterhoek profiteerden mee van dit bijzondere effect. En dan de volstrekt willekeurige afwisseling tussen wolkenvelden en brede opklaringen, die ook vandaag aanhield en veroorzaakt werd door processen waarbij de details in de weersontwikkeling uiteindelijk bepalend bleken. Details, zo fijn, dat geen enkel rekenmodel ook maar in de buurt kwam. Het zijn de zeldzame dagen waarop het weer volkomen zijn eigen gang gaat.

Leuk detail

Een leuk detail speelt zich de komende nacht en morgenochtend af. Een belletje met kou in de bovenlucht – jawel, er is ook bovenluchtkou – dat zo klein is dat eigenlijk alleen het Europese model met zijn fijnmazige rekenrooster het goed oppikt, trekt over Nederland en wordt voorafgegaan door een koufront, dat passeert bij een luchtdruk van tegen 1040 hPa. Op 1500 meter hoogte daalt de temperatuur boven onze hoofden dan even tot -6 graden. De wolkenzone, die met het koufront samenhangt, lag vandaag boven het oosten van Duitsland en bracht daar plaatselijk wat lichte regen of een vlokje sneeuw. Ook bij ons zou lokaal een spatje regen of een vlokje sneeuw kunnen vallen; vannacht in het noordoosten, morgenochtend nog in het noordwesten van het land. Omdat de barometers zo hoog staan, kan het nooit veel zijn, maar het signaal is in de rekenmodellen terug te vinden. En wat nog veel belangrijker is: het is ook duidelijk waar dat neerslagsignaaltje bij hoort.

Aan de grond komt de koude lucht een dagje later naar Nederland. Na de passage van het front breekt morgen op steeds meer plaatsen namelijk de zon van tijd tot tijd door. En omdat de temperatuur onder de bewolking nauwelijks onder het vriespunt zal liggen, is de instraling van die laagstaande zon toch nog voldoende om de temperatuur tot tussen 2 en 4 graden te laten oplopen. Op de westelijke Waddeneilanden wordt het nog iets zachter

Eerste ijsdag

Zodra in de avond de opklaringen goed doorzetten, volgt dan de koudere lucht. In de nacht naar zondag vriest het, als alles meewerkt, tussen 3 en 5 graden. Zondag overdag blijven de maxima in dat geval – zelfs in de zon - op veel plaatsen op rond of zelfs iets onder het vriespunt steken. Dat zou plaatselijk de eerste ijsdag van dit seizoen kunnen opleveren. En mogelijk volgen er meer. Op basis van de laatste berekeningen lijkt het er op dat het wintertje het zomaar tot het einde van de nieuwe week zou kunnen uithouden. En dat met weerkaarten, die er naar de letter van de wet helemaal niet op en top winters uitzien.

De tijd van het jaar – de zon komt bij wijze van spreken nauwelijks op – werkt enorm mee. En het hoeft in Nederland op hoogte helemaal niet koud te zijn, om het aan de grond toch te laten vriezen. Dus ook al wijzen de thermometers op 1500 meter hoogte later deze week temperaturen van rond +4 graden aan, een belemmering voor het aanhouden van het koude weer hoeft dit niet te zijn. Hogedrukgebieden met hun dalende luchtbewegingen wekken nu eenmaal steeds die warme luchtlagen, laag in de atmosfeer op. Dat hoort erbij en heeft er altijd bij gehoord. Transportkou is in Nederland nu eenmaal nog veel bijzonderder dan een winterperiode zonder transportkou. En die is al zo bijzonder. Winterliefhebbers doen er dan ook verstandig aan om hier toch maar van te genieten. Zo vaak kan het niet.

Bent u benieuwd hoe het verdergaat met het weer de komende dagen en of er opnieuw leeuwen en beren op het pad van de naderende winter komen, dan kunt u de Meteo Consult weerlijn bellen (0900-9725, 50 ct per min). Onder optie 1 treft u de actuele verwachting aan, onder optie 2 de uitgebreide verwachting voor de komende 5 dagen. De lange termijn verwachting staat onder optie 5. En onder optie 6 vindt u de nieuwe verwachting voor de komende 4 weken evenals de maandverwachtingen voor januari en februari.

Bron: Meteo Consult, weerfora.