Hoe verloopt december na een zacht en nat begin?

De eerste decemberweek is kletsnat en zeer zacht verlopen. Wat zou dat kunnen betekenen voor het verdere weersverloop van deze maand? We probeerden het uit te zoeken.

De eerste decemberweek wordt vandaag afgesloten en het is duidelijk dat het een zeer zachte en natte week is geweest. Vooral afgelopen avond en nacht was de temperatuur zeer hoog gezien de tijd van het jaar. Kort voor 0.00 UTC (1 uur lokale tijd)  werd in De Bilt een kwikstand van 13.1 graden bereikt en daarmee werd het oude dagrecord van 6 december van 12.9 graden uit 1915 verbroken. Afgelopen nacht steeg het kwik zelfs nog verder en werd een hoogste waarde van 13.8 graden bereikt. Daarmee werd ook het dagrecord voor 7 december verbroken, dat stamde uit 1914 en 13.0 graden bedroeg. De vele regen die daarbij viel, maakte dat vanochtend hier en daar in het land al de normale neerslaghoeveelheid voor de hele decembermaand was bereikt!

Het ziet er naar uit dat het de komende dagen nog vrij nat en zacht zal blijven, maar niet meer zo extreem als deze eerste week. De gemiddelde temperatuur lag namelijk vijf volle graden boven de norm en dat halen we de komende dagen niet meer. Toch is het duidelijk dat ook de hele eerste decade van december als kletsnat en zeer zacht in de klimaatboeken zal verdwijnen.

En de twee beelden, ‘zacht’ en ‘nat’ lijken in de winter toch vaak bij elkaar te horen, zo is het idee. Maar is dat ook werkelijk zo? Verder is het eens aardig om te zien hoe het decemberweer zich in het verleden ontwikkelde, nadat de eerste decade zeer nat verliep. Het blijkt dat de winterliefhebbers niet bij voorbaat hoeven te wanhopen.

In de afgelopen honderd jaar is het in De Bilt negen maal voorgekomen (dit jaar niet meegerekend) dat de eerste decemberdecade tenminste 50 mm neerslag heeft opgeleverd. De laatste keer gebeurde dat in 1981, toen er 53.0 mm kon worden afgetapt. Het natst was het trouwens in 1961, toen er 86.4 mm viel en ook in 1965 viel er meer dan tachtig millimeter.

Het is logisch dat al deze negen maanden, na zo’n nat begin, ook in totaal nat werden. Het droogst bleef het in 1960, toen er na een ouverture van 67.8 mm, in de 21 dagen daarna er  minder dan 18 mm bijviel. Heel anders verliep dat in december 1965, toen de regenteller pas bij 190.3 mm tot staan werd gebracht. Deze maand was ook zacht, pas vanaf Kerst traden er een paar vorstdagen op, maar met een gemiddelde temperatuur van 4.4 graden was de maand duidelijk warmer dan 3.2 graden, het gemiddelde over alle decembermaanden sinds 1901.

Dat het ook anders kan, bewees december 1950. De maand begon toen zacht, maar al snel kwam het tot vorst in de nachten en in de loop van de maand lag het kwik vaker onder dan boven nul. Het was, met andere woorden, een echte wintermaand met een gemiddelde temperatuur van -1.2 graden. Sterker nog, alleen december 1969 en 1933 waren met respectievelijk -1.4 en -2.1 graden nog kouder verlopen. Ook 1981 is met een gemiddelde temperatuur van -0.7 graden in de top van het klassement van koudste decembers te vinden, op een gedeelde 7e en 8e plaats.

Bekijken we alle negen decembermaanden die dus erg nat begonnen, dan waren er drie koud, vier warm en twee leverden precies de gemiddelde temperatuur op. Het kan dus letterlijk vriezen en dooien en wat dat betreft hoeft de winterliefhebber over het verdere verloop van deze maand nog niet in de rats te zitten. Zo lijken de weerkaarten voor de vorstliefhebbers enige hoop in zich te herbergen, voor wat betreft de ontwikkelingen in de loop van de komende week. De wind lijkt zowaar naar het oosten te gaan draaien, dit onder de regie van een ontwikkelend hogedrukgebied boven Scandinavië. Niet dat daarmee meteen de Russische beer naar ons land wordt gestuurd, maar de temperaturen gaan in dat geval wel omlaag en wat vorst in de nacht behoort dan sowieso tot de mogelijkheden. Of het ook méér wordt dan ‘wat vorst’, zal moeten worden afgewacht. Van een echte consensus is nog geen sprake, vooral op de langere termijn laat de pluim een zeer grote spreiding zien. De helft van de members is ‘warm’, de andere helft is ‘koud’. Daar waar een handvol members voor matige vorst gaat in de nacht, laat een even grote groep de nachttemperatuur niet onder de 6 graden komen. Ook hier kan het dus nog vriezen of dooien. Om eens met een bekende index die op diverse weerforums wordt gehanteerd te besluiten, de ‘Joki’ kan vandaag wel op ‘6’ worden gezet, wat betekent: “Uitgangssituatie is niet kansloos. Mogelijkheden op echt winterweer zijn er zeker, maar garanties zijn er zeker niet. Vanaf een ‘6’ heerst er licht positivisme op het forum.”

Bronnen:  Meteo Consult, eigen archief, KNMI, site Alwin Haklander (www.nlweer.com), weerwoord.

Foto’s: Henk en Wilma van Loon (voorpagina), Karin Broekhuijsen, KNMI, Tom van der Spek.