Torenhoog

Wolken die buien produceren torenen hoog uit boven het aardoppervlak. Maar hoe hoog dan wel?

Stapelwolken en zon concurreren er deze dinsdag erop los. De grootste stapelwolken met daaruit ook een paar stevige buien zijn geclusterd rondom een ‘bovenluchttrog’, een uitloper van lage druk in de bovenlucht. Deze is in de hogere luchtlagen gevuld met koude lucht, terwijl de temperatuur onderin relatief gezien (!) hoog is. Hierdoor is de luchtopbouw zeer onstabiel en kunnen gemakkelijk buien ontstaan. De wolken die buien produceren torenen hoog uit boven het aardoppervlak. Maar hoe hoog dan wel?

Aan de hand van een aantal methoden is de hoogte van een wolk te bepalen. Bijvoorbeeld met behulp van je arm en hand, of het aantal graden boven de horizon dat de basis en de top van de wolk te zien zijn. Maar het kan ook veel gemakkelijker: in grote lijnen kan je het namelijk aan het uiterlijk van de wolk zien.

Kleine vriendelijke stapelwolken– zie de bovenste afbeelding – zijn verreweg in de meerderheid, en hebben een basis (de onderkant van de wolk) die, afhankelijk van het jaargetijde, meestal tussen 300 en 2000 meter boven het aardoppervlak ligt. De diepte van de wolken - het verschil in hoogste tussen de basis en de top – is kleiner dan 2000 meter.

Buienwolken zijn een stuk verder doorgegroeid en de toppen ervan zijn kouder dan tenminste -6 tot -10 graden. De bovenkant van de wolk is verijsd, waardoor de bovenkant er wazig uitziet. De ijskristallen (bevroren waterdeeltjes) zijn vaak te zien als wilde vegen aan de bovenkant van de wolk. Regelmatig ontstaat zelfs een ‘aambeeld’. Dit gebeurt wanneer de wolk zich tot op zulke grote hoogte ontwikkelt, dat deze haar hoofd stoot tegen de tropopauze, een laag met relatief warme lucht op zo’n 10 kilometer hoogte. De stijgende luchtstromen - want daardoor ontstaat de wolk - moet afbuigen en de ijskap van de wolk spreidt zich horizontaal uit. Als zulke aambeelden te zien zijn, betekent het dat de wolk zich in de buurt van 10 kilometer boven het aardoppervlak bevindt.

De wolken met de hoogste toppen geven de zwaarste neerslag. Ook deze dinsdag was dat weer mooi te zien – zie de plaatjes hiernaast. De zwarte pitten – wolken met toppen op een hoogte tussen 8 en 10 kilometer, zorgden voor de zwaarste regen, soms ook met onweer en hagel. Wolktoppen die niet hoger dan 2 kilometer boven het aardoppervlak uitkwamen, zijn niet weergegeven.

Afbeelding homepage: uitsnede foto Jaap Dorré

Bron: Meteo Consult