Droogte zorgt voor groener Amazonewoud

Onderzoekers zijn tot een verrassende conclusie gekomen: een droogte in 2005 in het Amazonegebied zorgde voor meer bladgroei.

Onderzoekers van University of Arizona zijn tot een verrassende conclusie gekomen.  Bij het analyseren van gegevens over droogte en bladgroei van de bossen in het Amazonegebied bleek dat in 2005, toen er sprake was van een droger dan normaal droogteseizoen, er niet minder, maar juist meer bladgroei was. Klimaatmodellen verwachten juist een minder sterke bladgroei in tijden van bovennormale droogte.

Uit eerder onderzoek was al bekend dat de bossen in het Amazonegebied juist tijdens het jaarlijkse (normale) droogteseizoen groener worden. De grotere hoeveelheden zonlicht zorgen namelijk voor een impuls in bladgroei. De diepgewortelde wortels van de bomen in de tropische regenwouden zorgen er tegelijkertijd voor dat de aanvoer van vocht behouden blijft ook al zijn de bovenste lagen relatief droog. Hierdoor krijgt de bladgroei een versnelling.

De onderzoekers hebben bij het recente onderzoek, waaruit dus bleek dat tijdens het extra droge droogteseizoen in 2005 de oorspronkelijke tropische bossen nog een extra sterkte bladgroei kenden, gebruikt gemaakt van satellietdata over de hoeveelheid regen en over de hoeveelheid bladgroei.

Dat de droogte in 2005 dus juist meer bladvorming veroorzaakt, is niet alleen een verrassende, maar ook belangrijke bevinding in verband met de relatie tussen de regenwouden, de CO2-huishouding en het wereldwijde klimaat. Hoe meer blad bomen en planten namelijk hebben, hoe meer van het broeikasgas CO2 de vegetatie verbruikt (en daarmee uit de lucht halen en in zich opslaan). Meer bladeren betekent een dempend effect op de in de atmosfeer aanwezige hoeveelheid CO2.

Overigens lieten door de mens aangetaste delen van het Amazoneregenwoud daarentegen wel een verminderde bladgroei zien. Dit heeft volgens de onderzoekers zeer waarschijnlijk te maken met de minder diep gewortelde wortels van de vegetatie die niet tot in de – ook in droge perioden – natte ondergrond reiken.

De bevinding van de onderzoekers voor wat betreft de nog niet of weinig aangetaste delen van het regenwoud staat tegenover die van veel klimaatmodellen. Deze verwachten dat tijdens een droogteperiode de opname van CO2 door de vegetatie vrij snel afneemt en er dus meer van dat broeikasgas in de atmosfeer aanwezig blijft. Daarmee zou een droogteperiode bijdragen aan de versnelling van de opwarming van de aarde.

De bevindingen van de onderzoekers van de Universiteit van Arizona duiden dus op het tegenovergestelde, tenminste op korte termijn. De weerbaarheid van de regenwouden tijdens één enkel droog jaar is volgens een van de onderzoekers, dhr. Saleska, vanuit het perspectief van de evolutie ook niet onlogisch. Gedurende een El-Nino-situatie ontvangen de Amazoneregenwouden namelijk ook minder regenwater dan normaal. De wouden moeten daar dus tegen kunnen, anders hadden ze überhaupt niet bestaan.

Hoe lang ‘de adem’ is van de regenwouden nog veel langer aanhoudende droogte is echter onzeker, zegt Saleskie. Wel zeker is, zo wordt hij geciteerd, dat als de bomen maar lang genoeg, genoeg water, worden onthouden, ze dood gaan. Een wat minder verrassende opmerking natuurlijk, maar wel van belang.

De resultaten van het onderzoek onderstrepen namelijk nog maar eens het belang van de aanwezigheid van de oorspronkelijke tropische regenwouden. Ze zijn beter tegen droogte bestand dan andere bossen, zegt Prof. Dr. Alfredo Huete, van de Universiteit van Arizona. Als voorbeeld noemt hij de vrij recente bosbranden in Indonesië. Tijdens een actieve El-Nino-situatie was daar sprake van grote droogte. De bossen werden droog doordat de wortels van de bomen niet ver genoeg reikten, en werden daarmee vatbaar voor bosbranden.

Bovendien zou een droogteperiode, in tegenstelling tot waarvan vele klimaatmodellen uitgaan, misschien wel voor meer oorspronkelijke regenwouden een toename van CO2-opname kunnen opleveren. Dit zou een bufferende werking hebben op klimaatverandering. Dat is echter nog lang niet zeker.

Afbeelding homepage: uitsnede foto Ton Bloem

Bron: University of Arizona, ScienceDaily, Meteo Consult