Wisselvallig of rustig?

Eén blik op de weerkaarten is voor een meteoroloog genoeg om het weerbeeld door heel Europa te kunnen bepalen. In grote lijnen dan wel te verstaan.

Hoewel het soms een hele klus is om een gedetailleerde verwachting voor Nederland te maken, is een verwachting voor het gehele Europese continent juist wat minder ingewikkeld. In grote lijnen wel te verstaan.

Het weerbeeld in Noord- en Midden-Europa is het hele jaar door wisselend, in Zuid-Europa is dit in de herfst en winter in mindere mate ook het geval. Het belangrijkste voor de weersontwikkelingen is de ligging van de straalstroom. Dit gebied met op grote hoogte winden tot honderden kilometers per uur, markeert de grens tussen hoge luchtdruk en warme lucht in de bovenlucht ten zuiden ervan, en lage luchtdruk en koele lucht ten noorden ervan.

De straalstroom bevindt zich op het Noordelijke Halfrond op onze breedte, al golvend rondom de aarde, met uitstulpingen van koele lucht naar het zuiden en warme lucht naar het noorden. Deze golven bewegen van west naar oost en zorgen in Midden- en Noord-Europa, en in de winter wanneer de straalstroom zuidelijker ligt, ook in het zuiden van Europa, voor regelmatige wisselingen in het weer.

In grote lijnen is de straalstroom dus de scheiding tussen warmere en koudere lucht. Maar het geeft daarmee ook in grote lijnen aan waar het slecht weer is en waar het mooie weer zich bevindt. Het rustige weer vindt plaats aan de warme zuidkant van de straalstroom. Het onrustigste weer vindt plaats onder de straalstroom. Op de overgangen tussen koele en warme luchtsoorten ontstaan daar namelijk depressies en regenstoringen met regelmatig ook stevige winden. Ten noorden van de straalstroom is het dan weer rustiger.

Maar…… zó simpel is het natuurlijk ook weer niet. Er zijn allerlei factoren die een gedetailleerde verwachting voor een gebied ingewikkelder maken. Depressies brengen hun eigen gedetailleerde dynamiek met zich mee. En detailverschillen tussen luchtsoorten qua vocht en temperatuur, niet alleen horizontaal, maar ook verticaal, zorgen voor grote effecten.

En ook lokale kenmerken van het aardoppervlak spelen een grote rol in de uiteindelijke weersituatie op een plek. Bergen zorgen bijvoorbeeld voor extra regen aan de ene kant van de bergketen en drogere omstandigheden aan de andere kant. Ook treden bijzondere windeffecten op en ligt de temperatuur aan de ene kant van de berg hoger dan aan de andere kant. Verschillen in ondergrond (grondsoort, bebouwing) zorgen voor verschil in temperatuur, wind en bewolking. En ook de verschillen tussen grote wateroppervlakten en land, en de overgang daartussen, zorgen voor grote verschillen in neerslag, wind en temperatuur.

Heel veel factoren beïnvloeden dus de uiteindelijk exacte weerssituatie in een gebied. Gelukkig maar voor meteorologen, anders zou er geen werk meer voor ze zijn. Maar hoe spannend die details ook zijn en hoe ervaren je als meteoroloog ook bent, het blijft altijd leuk om zulke kaarten als hiernaast te zien. Het lijkt dan haast wel simpel. En in grote lijnen is het dat ook. Zoals bijna altijd gaat het in een verwachting echter om de details.

Details voor het weer in Nederland, of specifiek toegespitst op uw woonplaats, kunt u onder meer aflezen of afluisteren via uw (mobiele) telefoon. Voor de vele mobiele en andere telefonische weerdiensten van Meteo Consult, klik hier.

Afbeelding homepage: uitsnede afbeelding Martha Kivits

Bron: Meteo Consult.