Hurricane Hunter in nood

Tijdens het vliegen in een orkaan voor onderzoek gebeurt het weleens dat een Hurricane Hunter in nood raakt. Waarom gaat het weleens mis?

Als meteorologen één activiteit tot de verbeelding spreekt, dan is het wel het vliegen in orkanen, zoals dat elk jaar weer wordt gedaan door de ‘Hurricane Hunters’ in de VS. Het is een activiteit die niet alleen het onderzoeken van deze wervelstormen als doel heeft, maar ook het vergaren van gegevens. Gegevens die hard nodig zijn om te kunnen voorzien hoe zwaar een orkaan wordt en waar hij eventueel aan land zou kunnen gaan.

Meer dan eens worden gebieden, die met een orkaan te maken krijgen, helemaal ontruimd. Hoe meer mensen in een dergelijk gebied wonen, des te kostbaarder is zo’n operatie. Zodra de mensen verdwijnen, komt de economie in de betrokken regio helemaal tot stilstand. Alleen dat al kost een fortuin, om nog maar te zwijgen van de schade aan de natuur, bebouwing en infrastructuur die daar vervolgens nog bovenop kan komen. Bij het nemen van een beslissing tot een ontruiming, wil je stevig in je schoenen staan. Kosten nog moeite worden dan ook gespaard om het gedrag van een orkaan zo nauwkeurig mogelijk in de peiling te krijgen. Het vliegen en metingen doen in een orkaan maken deel uit van dit proces.

In Amerika zijn er twee organisaties die zich met het vliegen in orkanen bezig houden. De Amerikaanse luchtmacht heeft er het speciale 53rd Weather Reconnaissance Squadron voor, dat verkenningsvluchten uitvoert in orkanen. De vliegtuigen van dit squadron hebben hun basis in Biloxi in de staat Mississippi, niet ver van New Orleans. Een andere groep die in orkanen vliegt is het NOAA Aircraft Operations Center, gestationeerd in de stad Tampa in Florida. Deze groep maakt deel uit van de National Oceanic and Atmosferic Administration (NOAA), waartoe ook de Amerikaanse weerdienst behoort.

Tijdens verkenningsvliegtuigen in orkanen worden allerlei metingen gedaan, die worden gebruikt in de modellen, waarmee verwachtingen worden gemaakt met betrekking tot de koers en de kracht van de orkanen en ook tot de plaats waar ze eventueel aan land kunnen komen. Een groot deel van de instrumenten die bij die metingen nodig zijn, bevinden zich aan boord van de vliegtuigen. Om een beeld te krijgen van hoe het weer er in de orkaan aan het aardoppervlak uitziet, werpt het vliegtuig tevens instrumenten af (de zogenoemde dropsondes) die tijdens hun tocht naar beneden metingen doen. Alle gegevens worden aan boord in computers opgeslagen, door wetenschappers in het vliegtuig verwerkt, al voorzichtig geïnterpreteerd en doorgestuurd naar de computercentra waar de computermodellen worden gedraaid, die bij het maken van de verwachtingen een belangrijke rol spelen.

Omdat vliegen in een orkaan door de geweldige turbulentie die zo’n storm teweegbrengt erg gevaarlijk is, worden speciale propellorvliegtuigen gebruikt, die zo gebouwd zijn dat ze de krachten van de orkanen kunnen weerstaan. Toch komt het af en toe voor, dat ook deze vliegtuigen voor onmogelijke opgaven worden geplaatst. Zo viel enige tijd geleden, in een van de discussies met betrekking tot het wel en wee van de orkaan Felix te lezen dat een van de verkenningsvliegtuigen wegens de extreme turbulentie in de orkaan en de zware hagelval waardoor het toestel in de orkaan geteisterd werd, vervroegd naar huis was gehaald. Het was zelfs de Hurricane Hunters dus te bar geworden om door te vliegen in Felix.

In het verleden is het tijdens vijf missies misgegaan met vliegtuigen die in en rond het oog van de orkaan vlogen. Een andere missie, die in september 1989 richting het oog van de orkaan Hugo vloog, wist zich ternauwernood te redden. De gevaarlijkste plaats in een orkaan is de buienmuur, direct rond het oog. Daar worden niet alleen de hoogste windsnelheden gemeten, maar komt ook de hevigste turbulentie voor.

Het vliegtuig van NOAA, dat in september 1989 op weg was naar het oog van Hugo, kwam vlak voor het binnenvliegen van het oog in stijg- en valwinden terecht die respectievelijk drie en bijna zes maal de kracht van de zwaartekracht hadden. Normaalgesproken zijn de vliegtuigen, die voor de missies naar de orkanen worden gebruikt, bestand tegen stoten met een kracht van ongeveer drieënhalf keer de kracht van de zwaartekracht. Omdat het vliegtuig zich, op het moment van die extreme windvlagen, op een hoogte van nog geen 500 meter boven zee bevond, stortte het bijna in zee. In een laatste wanhoopspoging slaagden de piloten er echter in het vliegtuig – inmiddels in het oog - in de lucht te houden.

Bijna ging het nog mis toen een verkeerde draai het vliegtuig vrijwel meteen weer in de buienmuur rond het oog bracht. Net op tijd echter keerde het in het oog terug om daar aan een langzame stijging te beginnen, die weer enige veiligheid moest brengen. Een van de vier motoren bleek in brand te staan en moest worden uitgeschakeld. De andere motor (aan dezelfde vleugel) vertoonde schade, werd erg heet, maar draaide wel door.

Omdat het vliegtuig nauwelijks meer opgewassen was tegen het geweld van de orkaan, moest een zwakke plek in de buienmuur worden gevonden om er weer uit te kunnen komen. Een tweede vliegtuig van NOAA vloog, speciaal om die plek op te zoeken, het oog van Hugo in. Na veel vijven en zessen wist dit vliegtuig op het allerlaatste moment (het beschadigde toestel had nauwelijks brandstof meer) de gevraagde zwakke plek te vinden. En zo kwam het allemaal nog goed. Een (buitengewoon spannend) verslag van de gebeurtenissen tijdens die bijna rampvlucht (geschreven door een van de bemanningsleden, in het Engels) vindt u hier.

De afgelopen dagen zijn Hurricane Hunters ingezet bij het onderzoeken van de tropische storm Gabrielle, die zich dichtbij de oostkust van de VS ophoudt. Dit systeem is veel minder sterk dan Felix, neemt inmiddels in betekenis af en trekt inmiddels in de westcirculatie ter plaatse de oceaan op. Daar zal het door een ‘gewoon’ lagedrukgebied worden opgeslokt.

Om een filmpje te bekijken van een nachtvlucht door orkaan Felix klikt u hier. Volg de Hurricane Hunters (als ze vliegen) live.

Bronnen: Hurricane Hunters Association, 53rd Weather Reconnaissance Squadron, NOAA Aircraft Operations Center, Meteo Consult.