Tornado-alarm in the USA

De weerkaarten zagen er eindelijk gunstig uit. Een flinke trog in de hogere luchtlagen van de atmosfeer trok dinsdag en woensdag 22 en 23 mei van west naar oost over de Plains en veroorzaakte een aantal uitzonderlijk zware buien.

Tijdens de tweede week van het tornadoteam (inmiddels heeft zich ook Coen Verrijn Stuart zich aan het team toegevoegd) dat op dit moment in het Midden-westen van de USA verblijft, waren de verwachtingen hooggespannen. De weerkaarten zagen er eindelijk gunstig uit. Een flinke trog in de hogere luchtlagen van de atmosfeer trok dinsdag en woensdag 22 en 23 mei van west naar oost over de Plains en veroorzaakte een aantal uitzonderlijk zware buien.

De inwoners van staten zoals Kansas, Nebraska, Oklahoma en Iowa hebben ervaring met extreme weersomstandigheden zoals zwaar onweer, overvloedige regenval en overstromingen, zeer grote hagelstenen, windvlagen van meer dan 100 km per uur en soms ook tornado’s. Zij weten al dagen van te voren dat er slecht weer aan komt en proberen zich daar zo goed mogelijk op voor te bereiden. De weerradio staat overal aan en voorziet iedereen, zelfs op afgelegen plaatsen, van actuele zeer precieze informatie. Ook op televisie wordt men voortdurend geïnformeerd over de situatie. Een team van ervaren meteorologen analyseert weerkaarten en kijkt naar de doppler-radar (neerslagradar waarin ook rotatie te zien is). Zogenaamde spotters (weerwaarnemers) rijden rond om de lucht vanaf de grond in de gaten te gaten te houden. Zodra er maar iets van een rotatie is te zien (op de doppler-radar of waargenomen door een spotter) wordt dat doorgegeven en kan men vrijwel direct daarna via de weerradio horen waar de bui zich bevindt, hoe sterk de bui zich ontwikkelt en waar de bui naar toe zal trekken. Iedereen weet wat hij moet doen als er inderdaad een “tornado-warning” wordt uitgegeven. Het luchtalarm gaat af. Speciaal gebouwde tornadoschuilkelders zijn in vrijwel alle plaatsen en dorpjes aanwezig. Als er geen kelder voorhanden is, wordt men geadviseerd om in de onderste verdieping van een gebouw in een kast te kruipen en zich te beschermen met dekens en kussens.

Dinsdag 22 mei voeren zuid- tot zuidoostelijke winden warme en vochtige lucht uit het de Golf van Mexico naar Kansas en Nebraska. Tegelijkertijd voeren noordelijke winden koude en droge lucht aan vanuit Canada. Op het grensvlak ontstaan op het warmst van de dag reuze-stapelwolken. In de hogere luchtlagen van de atmosfeer waait en een stevige westen- tot zuidwestenwind. Door het veranderen van windrichting en windsnelheid met de hoogte, kunnen deze maxi-cumuluswolken op een gegeven moment gaan roteren. Zo ontstaat er een supercell-wolk. Onder deze imponeerde zware onweersbui ontstaat soms een uitzakking (wallcloud). Onder de wallcloud kan de lucht aan het aardoppervlak gaan roteren en kan (maar dat is lang niet altijd en dat hebben we ook nu weer ondervonden) een tornado ontstaan. Dinsdagmiddag ontstaan in het hart van de Tornado-alley inderdaad een paar prachtige supercells. Het is moeilijk te bepalen welke van de supercells de meeste potentie heeft een tornado te ontwikkelen. Met behulp van ons radar systeem aan boord kiezen we voor de bui met de meeste windschering (de meeste draaiing van de wind met de hoogte). Deze bui ontwikkelt inderdaad een indrukwekkende wallcloud, maar rotatie is niet te zien. Een solitaire bui verder naar het zuiden lijkt het beter te gaan doen. Met behulp van de GPS volgen we deze supercell ter grootte van de provincie Utrecht een heel eind. Telkens als de bui te dichtbij komt, rijden we in onze bus een eindje van de bui vandaan. Als de situatie veilig is, worden er film- en foto-opnames gemaakt en is het wachten op “de slurf”.

Hoewel de omstandigheden voor het ontstaan van een tornado perfect leken, ontstond er dinsdag op de plaatsen waar wij stonden (helaas)geen tornado, maar zijn er door andere chasers wel enkele tientallen seconden een funnel (cone uitzakkend uit de wallcloud, niet helemaal tot aan de grond te zien) gesignaleerd. Wel hebben wel aan den lijven kunnen ondervinden dat de bui (zonder tornado) bijzonder heftig was. In het donker trok de bui met zeer zware windstoten, slagregens, zwaar onweer en hagelstenen ter grote van kleine pingpongballen over het motel waar we zouden overnachten. In het stadje Hays (Kansas) klonk ondanks het intrekken van de tornadowarning nog steeds het luchtalarm en reden brandweer en ziekenwagens door lege straten. De gasten van het motel werden uit hun kamers gehaald en iedereen moest voor de veiligheid naar de kelder. Gelukkig kon iedereen na een half uur weer terug.Met lichte teleurstelling hebben we in Hays overnacht. We waren echter niet de enige liefhebbers van supercells en tornado’s. Dat merkten we vooral op woensdag toen we de grens naar de Texas Panhandle overgingen.

Woensdag 23 mei zagen de weerkaarten er opnieuw veelbelovend uit. Ergens in het grensgebied tussen Texas en Oklahoma vond opnieuw de combinatie plaats van vochtige en warme lucht uit de Golf van Mexico en stevige westenwinden in de hogere lagen van de atmosfeer. Met zijn vijven in de bus reden we van Hays (Kansas) naar het zuiden richting Woodward in het westen van Oklahoma. Toevallig loopt de route langs Greensburg, het plaatsje in Kansas dat in april hevig getroffen werd door een F5-tornado. Met de radarbeelden van die dag nog op ons netvlies naderen we het dorp. Het doet een beetje luguber aan omdat in de vlaktes op afstand al enkele grauwe rookpluimen te zien zijn alsof het dorp nog nasmeult… We worden op afstand gehouden door de plaatselijke sheriff. De hoofdweg langs het dorp is afgesloten; in dit rampgebied zijn pottenkijkers duidelijk niet gewenst. Via een kleine detour vervolgen we onze weg naar het zuiden. Ten zuiden van Greensburg hebben de tornado’s ook duidelijk een spoor van vernieling achtergelaten. Ontwortelde bomen en enkele verwoeste huizen markeren het geweld van april.

Terwijl we Oklahoma binnenrijden, zijn langs het front in Kansas de eerste buien ontstaan. Deze hebben echter minder potentie dus we laten ons niet afleiden van ons doel.“ Onze” bui zit boven de Texas Panhandle en trekt naar het noordoosten. Helaas is het wegennet in de Panhandle niet al te best en is het zaak om via de GPS het  wegennet te bestuderen, niet alleen om naar de bui toe te kunnen rijden, maar ook om zonodig te kunnen ontsnappen. Om 17.00 uur schalt de eerste tornadowarning door de bus en stijgt de spanning. Uiteindelijk komen we dan oog in oog met de wallcloud en stappen op een veilige plaats even uit de bus. Spotters vertellen dat er waarschijnlijk achter het enorme regenscherm een tornado is. Helaas is deze “rain-wrapped tornado” voor niemand te zien. Gelukkig ontstaat er een nieuw rotatiecentrum en volgen we met behulp van de GPS deze zeer imponerende bui. Er vormt zich een nieuwe wallcloud, maar helaas, daar blijft het bij. Intussen is het zeer druk geworden op de spaarzame wegen in de Texas Panhandle. Het lijkt wel alsof alle ( Amerikaanse) tornadoliefhebbers een dag vrij hebben genomen en naar deze plek zijn gereden. We zien de meest vreemde auto’s rondrijden met doppleraparatuur en hagelvangers. Op de weg ontstaan zelfs gevaarlijke situaties doordat chasers meer oog hebben voor de bui dan voor de weg. Sommige chasers menen dat ze een tornado zien, ook wij denken dat we soms een slurf zien ontstaan, maar als we goed kijken moeten we (helaas) concluderen dat wat we zien geen echte tornado kan zijn. Toch worden er ’s avonds op het web diverse verhalen en foto’s verspreid met een “tornado”. Helaas moeten wij concluderen dat ondanks dat de atmosfeer in de stemming was, het weer niet gelukt is. Het waarom het dan toch niet lukt, is en blijft de vraag, niet alleen voor de leden van het Dutchtrexteam maar ook voor de vele onderzoekers.

Enigszins teleurgesteld checken we in bij een motel langs de snelweg en moeten we concluderen dat we gewoon pech hebben. Ondanks het feit dat we technisch goed “gechased” hebben, hebben we helaas geen tornado gezien. Overigens hebben we wel ontzettend genoten van de prachtige supercells die boven het weidse landschap van Texas en Oklahoma te zien waren… 

 

Met vriendelijke groeten, Tornadoteam 1 op weg naar South-Dakota….

 

Binnenkort weer een verslag van de tornadochasers van DutchTRex op deze site over hun belevenissen in de VS. Daarnaast zijn ze dagelijks te volgen op onder meer http://www.paanstra.nl/dutchtrex/.