Tornadojacht: de eerste week

Zondag 13 mei vertrok het DutchTRex-team naar de VS om hun jacht op tornado's te openen. Een verslag van de eerste week.

De eerste week van de tornadojagers in Amerika zit er op.

In gezelschap van een Canadese cameraman trokken Eric Terpstra, Arno Paanstra, Rob Groenland en Margot Ribberink deze week voornamelijk door het noorden van de USA op zoek naar tornado’s. Hoewel er in de weken voordat het tornadoteam vetrok diverse twisters over het Midwesten trokken en soms enorme schade veroorzaakten (Greensburg, Kansas), was het deze week erg rustig in de atmosfeer boven Amerika. Een tornado heeft het team nog niet gezien, maar wel een aantal bijzonder mooie onweerswolken, wolken die we in Nederland slechts zelden kunnen zien.

Op zondag 13 mei vertrokken Eric Terpstra, Arno Paanstra, Rob Groenland en Margot Ribberink naar Kansas City in Missouri. In het Midwesten van Amerika kunnen in de maanden april, mei en juni enorme onweersbuien ontstaan. Mede door het windregime op verschillende niveau’s in de atmosfeer kunnen deze maxi-onweersbuien soms een rotatie krijgen en ontstaan er tornado’s (twisters). Met windsnelheden van meer dan 200 km per uur trekken tornado’s een spoor van vernieling. De inwoners van het Midwesten zijn het wel gewend dat ze tijdens het voorjaar regelmatig met heftige buien te maken krijgen. Op radio en tv wordt  dan ook veel meer aandacht aan het weer besteed dan bij ons. Elke staat heeft zijn eigen weerman/weervrouw. Tijdens zware onweersbuien worden tv-programma’s onderbroken en leggen meteorologen aan de hand van gedetailleerde radarbeelden uit waar het noodweer precies naar toetrekt zodat de inwoners zich kunnen voorbereiden op de situatie. Het weer kan plotseling omslaan. Door hevige regenval kunnen plaatselijk overstromingen ontstaan en door de enorme onweersactiviteit , is de kans dat je door de bliksem wordt getroffen hier veel groter. Er wordt dan ook keer op keer gewaarschuwd dat men uit de buurt van ramen en deuren te blijven. Met behulp van een speciale radar (dopplerradar) kunnen meteorologen zien of een bui gaat roteren. Als dat het geval is, is er kans dat er een tornado komt en wordt er echt alarm geslagen. In dorpen en steden gaan speciale sirenes af en wordt men geadviseerd naar een schuilkelder te gaan. Iedereen neemt het weer hier serieus en dat is pas te begrijpen als je zelf zo’n bui hebt meegemaakt.

Het is niet de eerste  keer dat het tornadoteam naar de VS afreist.  Eric en Rob zijn echte veteranen en zijn sinds 1996 jaarlijks een paar weken in dit voor meteorologen interessante gebied.  Arno en Margot zijn hier voor het derde jaar. De afgelopen twee jaren was het net zoals tijdens de eerste week van onze reis uitzonderlijk rustig in de atmosfeer boven Amerika en zijn er tijdens ons verblijf geen tornado’s ontstaan en dus ook niet waargenomen.

We hebben deze week echter niet stilgezeten. Ondanks dat de kans op een tornado niet groot was, waren er dagelijks wel situaties waarbij we mooie wolken (supercells) zouden kunnen zien. Buien, zo groot als de provincie Utrecht, boven het fantastische landschap van North- en South Dakota en Montana zijn zo fotogeniek dat het voor ons de moeite waard was om dagelijks 1000 km te rijden. Bovendien hebben we deze week onze verwachtingsmethoden en technieken kunnen oefenen en verbeteren. In de 12 persoons-bus waarmee we rondrijden hebben we net zoals de afgelopen drie jaren de beschikking over een online-radar-gps-systeem, waarmee we de buien nauwkeurig kunnen volgen. Als we in de buurt van een bui komen, kunnen we precies zien over welke wegen we moeten rijden om de bui zo lang mogelijk te volgen en te kunnen ontwijken. We nemen dus absoluut geen risico’s!

Het zijn lange en vermoeiende dagen. Na een nauwkeurige analyse van de modellen beginnen we om 8 uur ’s ochtends met een briefing. Als we weten waar ’s middags een interessante bui zou kunnen ontstaan, rijden we er naar toe. De afstanden zijn groot. Soms ligt het chase-gebied wel 800 km verder weg en zitten dus urenlang in de auto. Tijdens het eerste deel van de middag, als er weer nieuwe modelgegevens binnenkomen en de convectie een beetje op gang komt, kijken we nogmaals naar de situatie. Het is altijd weer spannend om te zien of er inderdaad op de plek waar wij de buien verwachten inderdaad iets te zien zal zijn. Ten tijde dat de buien zich gaan ontwikkelen is het zaak nauwkeurig de uurlijkse waarnemingen, de satellietbeelden en de radar in de gaten te houden en het allerbelangrijkste is het kijken! Is er aan de horizon al iets te zien. De spanning stijgt in de bus en als er dan eindelijk een bui begint te groeien is, kan de echte chase beginnen. Diegene met de meeste slechtweer-rij-ervaring kruipt achter te stuur. Naast hem zit de navigator die aan de hand van ons radar-gps-systeem de bus zo dichtbij mogelijk naar de bui koerst. Voor de andere chasers is het zaak om de lucht in de gaten te houden (spotten). Af en toe geeft de navigator aan dat we even veilig kunnen stoppen om de bui te fotograferen en te filmen. Dat zijn meestal kortdurende momenten want veiligheid gaat boven alles. Als het donker wordt, stoppen we met chasen. Als je niet goed meer kunt kijken, wordt het ook te gevaarlijk. Al met al zijn het lange en vermoeiende dagen maar tot nu toe voor ons zeer de moeite waard. We hebben ondanks dat we nog geen slurf hebben gezien veel mooie wolken gezien en bovendien weer veel van de atmosfeer geleerd. De kennis over hoe buien ontstaan, kunnen we als we als we terug zijn in Nederland natuurlijk goed gebruiken want hoewel in ons land de kans op een tornado niet zo groot is, neemt de kans op zware zomerse onweersbuien wel toe in de komende jaren. En juist voor deze buien in West-Europa is kennis die we ontwikkelen in dergelijke tornado-expedities zeker nuttig. 

De weerkaarten voor de komende week zien er voor ons gunstiger uit. Voor ons wel, maar we beseffen dat het voor de inwoners van de Tornado-alley wel andere koek is. De materiele en persoonlijke schade die tornado’s kunnen veroorzaken, zijn soms schrijnend. Anderzijds blijft het fascinerend en soms bijna niet te begrijpen dat er zulke sterke krachten in de atmosfeer kunnen voorkomen en dat er wolken kunnen ontstaan die je niet eens op een foto kunt vastleggen, maar waar je gewoon bij moet zijn!  

Met vriendelijke groeten, tornadoteam 1 vanuit Montana.

Binnenkort weer een nieuw verslag op deze site. Dagelijks is het team te volgen via http://www.paanstra.nl/dutchtrex/.