Winterblues

Vandaag is het twee weken geleden dat er voor het eerst (en wellicht laatst) sneeuw van betekenis viel in ons land. Flinke sneeuwval is sowieso een vrij zeldzaam verschijnsel, wat blijkt als we de laatste 20 winters bekijken.

Terwijl buiten het zonnetje schijnt en leeuweriken al kwinkelerend de lente begroeten, vraagt menige winterliefhebber zich berustend af of het überhaupt de afgelopen tijd wel winter is geweest. De oogst aan winterweer was gedurende het nu bijna afgelopen seizoen wel erg mager. Een paar mistige vorstnachten in december met een paar motsneeuwvlokjes op de 27e, een winterprikje van een paar dagen in januari met lokaal in het binnenland zowaar een paar ijsdagen en ook zeer lokaal een dun laagje sneeuw. Ook februari leverde een paar vorstnachten op, maar dat koudeprikje werd dan in ieder geval door een interessante sneeuwsituatie afgesloten, hoewel die sneeuwpret in een groot deel van het land al snel voorbij was. De kou wist zich vervolgens in het uiterste noordoosten van het land nog een paar dagen te handhaven met vorst, sneeuw en ook ijzel, maar dat alles kan niet verhinderen dat de winter van 2007 als allerzachtste sinds tenminste 1706 in de klimaatboeken zal verdwijnen.

De laatste kans van deze winter om er op de valreep nog iets van te maken, is definitief mislukt. Even leek het er op dat het krachtige hogedrukgebied dat momenteel boven Noord-Scandinavië ligt, de ijskoude vrieslucht aldaar ook tot over onze omgeving zou weten te transporteren. Vorige week vrijdag leken de meeste modellen daarover overeenstemming te hebben gekregen, maar al snel daarna werd duidelijk dat de kou het toch niet zou redden en dat de vorstgrens boven Denemarken en Polen zou blijven steken, iets wat nu inderdaad is gerealiseerd. Aldus terugkijkend als winterliefhebber kan er eigenlijk gesteld worden dat maar één dag écht interessant verliep, en dat was vandaag twee weken geleden, donderdag 8 februari, toen er in een groot deel van het land een flinke laag sneeuw viel.

Al met al lijkt sneeuwval van betekenis, die ook blijft liggen, in ons land een tamelijk zeldzaam gebeuren te zijn, al zijn er landsdelen aan te wijzen die wat dat betreft toch aardig goed bedeeld werden de afgelopen jaren. Maar terwijl er lokaal een flink pak viel, viel het elders in het land soms fors tegen met de hoeveelheid sneeuw. Schrijver dezes heeft zijn weerboek eens doorgebladerd om te zien hoe het lokaal in Bennekom wat dat betreft gesteld was. Hij meet daar inmiddels al twintig jaar op rij, al een behoorlijk lange meetreeks dus, die ook goed aangeeft wat er zoal in het moderne klimaat mogelijk is. De metingen in Bennekom startte namelijk op 1 november 1987, terwijl de temperatuursprong uit 1988 beschouwd wordt als het begin van het huidige, warmere klimaat.

Qua sneeuw bleek het beeld in Bennekom nog schokkender dan eerst was gedacht. Genoteerd werden alle dagen waarop er tenminste 5 cm sneeuw viel en dat bleek in 20 jaar tijd slechts elf keer te zijn gebeurd! De 8e februari van dit jaar kwam met 7 cm op dit lijstje nog heel goed weg, goed voor een vierde positie. De meest sneeuwrijke periode in Bennekom is opgetreden in februari 1991. Op 12 en 13 februari van dat jaar viel er 7.5 cm en groeide het totale sneeuwdek aan tot 9 cm. Tijdens de half mislukte dooiaanval op vrijdag 15 februari 1991 viel er 10 cm en kwam er totaal 17 cm sneeuw te liggen. Dat is in 20 jaar ook meteen het hoogste sneeuwdek dat er in Bennekom heeft gelegen.

Nog één maal is er opnieuw 10 cm sneeuw in deze plaats gevallen, namelijk van 2 op 3 maart 2005. Verder noordwaarts viel er toen 20 tot 50 cm, maar Bennekom deed toen toch nog redelijk goed mee, want in Zuidoost-Nederland viel er destijds maar een klein beetje sneeuw.

De Bennekomse top vier hebben we daarmee gehad. Op nummer vijf kwam 3 februari 2001 met een verse laag van 6.5 cm en een totaal van 8 cm. Ook dat was een interessante dooiaanval, die verder naar het noorden nog veel meer sneeuw opleverde, en in dat weekeinde ook een flinke hoeveelheid ijzel, met name op de Veluwe.

Een gedeelde zesde en zevende plaats wordt ingenomen door 12 december 1999 en 30 december 2005 met op beide dagen 6 cm vers en een totaal sneeuwdek van ook 6 cm. Vooral 30 december 2005 was ook boeiend, met op veel plaatsen flinke stuifsneeuw, die vooral de treinenloop lam legde. Ook toen duurde het barre winterweer slechts een halve dag en was het leed op oudejaarsdag alweer geleden.

Tot slot zijn er nog een viertal dagen voorgekomen met 5 cm verse sneeuw, waaronder 2 en 3 maart 2006 en 26 november 2005. Een dag eerder kon er in Bennekom een recordhoeveelheid neerslag van 52 mm worden afgetapt, die echter voornamelijk regen, en pas in de namiddag natte sneeuw opleverde. Het laagje van 4 cm dat toen werd gevormd bleef net te dun om in dit lijstje terecht te komen. Deze sneeuw dooide in de nacht en ochtend daarop grotendeels weg, maar gedurende de middag van 26 november leverden zware sneeuwbuien toch nog een hernieuwd dekje van 5 cm op. De Veluwe werd op de 25e al bedolven onder de sneeuw en in totaal groeide het loodzware, natte sneeuwdek daar op 26 november aan tot enkele decimeters.

Toch stemt het algehele beeld van de afgelopen twintig winters in Bennekom bezien door een sneeuwbril, niet erg vrolijk. Menige winter heeft nauwelijks sneeuw van betekenis opgeleverd, in enkele winters bleek zelfs een sneeuwlaagje van slechts 2 cm op enig moment geen haalbare kaart te zijn. En zelfs de sneeuwrijkere dagen die wél tot het hierboven opgesomde lijstje wisten door te dringen, leidde in veel gevallen slechts kortstondig tot sneeuwpret van een paar uren en de sneeuwval van 14 dagen geleden vormde wat dat betreft een goed voorbeeld. Tegen 11 uur begon het te sneeuwen, maar rond 4 uur ’s middags begon het te dooien en ging de sneeuw in regen over. Al in de avond was de sneeuw op de straten tot een vieze smurrie getransformeerd en de volgende ochtend waren er met moeite nog wat sneeuwsporen te bespeuren hier en daar. Eigenlijk was alleen de sneeuw van februari 1991 van langere duur. We moeten maar afwachten of volgend winterseizoen de sleetjes wél voor langere tijd uit de schuur kunnen worden gehaald, want dit winterseizoen zal het er wellicht niet meer van komen.

Bron: eigen archief, Meteo Consult.

Foto’s: Tom van der Spek.

Foto voorpagina: Willy Bonnink.