Waarom geen overlast?

Iedereen was er gisteren op voorbereid, maar toen het moment supreme aanbrak en de overlast moest aanbreken, bleven de wegen schoon. Een analyse.

De sneeuw is voorbij, het weeralarm ingetrokken. Tijd om na te praten. Want wat ging het goed… Terwijl een grote verkeerschaos was verwacht, stond er op het normale hoogtepunt van de spits, om half zes ’s middags, maar 12 kilometer file! De overlast viel enorm mee, was gisteravond in alle nieuwsberichten – de media waren met groot materieel uitgerukt – te horen. Het plezier overheerste. Eindelijk sneeuw. En: toch nog!

Hoe anders was de situatie in de ochtend van 8 februari 1999. Ook toen sneeuwde het in Nederland. Het weeralarm bestond nog niet en het liep volkomen uit de hand. Tijdens de ochtendspits groeide de totale lengte van de files in Nederland aan tot 975 kilometer. Dat is ook nu nog steeds het record allertijden. Maar waarom ging het toen wel fout en gisteren niet? Zat het alleen in het weeralarm? Of was er meer aan de hand?

Directeur Maarten Noort van Meteo Consult loopt al heel wat jaren mee in de wereld van de gladheidsbestrijding. Als voormalig hoofd gladheidsbestrijding van Rijkswaterstaat en nog altijd voorzitter van de stuurgroep gladheidsbestrijding van het CROWhet nationale kennisplatform voor infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte, heeft hij een grote kennis van zaken opgebouwd. In Europa staat hij bekend als dé gladheidsexpert. Volgens hem had het weeralarm gisteren meer invloed op de gebeurtenissen dan het weer zelf. Veel mensen besloten op grond van de waarschuwingen eerder naar huis te gaan of helemaal niet te gaan werken. Dat, terwijl op de wegen feitelijk niets aan de hand was.

‘Ik heb het zelf kunnen constateren’, zegt Noort. ‘De grote, doorgaande wegen waren tijdens de sneeuwval steeds zwart. Er kon prima gereden worden.’ Volgens Noort was het een combinatie van factoren die er toe leidde dat het gisteren zo goed ging. Zo hebben de strooidiensten van Rijkswaterstaat, provincies en gemeenten, voordat de sneeuwval begon, keihard gewerkt om preventief te strooien. Om de wegen onder het zout te krijgen. Toen de sneeuwval begon, was er voldoende verkeer om dat zout met de sneeuw op de weg te mengen. Daardoor bleef de weg mooi schoon en vielen geen rijstroken uit.

Een andere factor van belang was het tijdstip waarop de sneeuwval begon, namelijk na de ochtendspits. De zon is in deze tijd van het jaar al zo sterk dat het wegdek onder dezelfde omstandigheden als gisteren, ondanks de bewolking midden op de dag al tot tussen 5 en 8 graden boven nul opwarmt. Dit wordt mede veroorzaakt omdat er geen kou in de ondergrond zit door de warme winter die we gehad hebben. Tijdens de sneeuwval kwam er nog zoveel straling door de bewolking heen, dat het wegdek ondanks de winterse omstandigheden niet verder afkoelde dan tot tussen 0 en -1 graden. Een ideale temperatuur voor gladheidsbestrijders. ‘Met de continue verkeerstroom als uiterst nuttige hulp kunnen ze dan het wegdek perfect schoon houden’, aldus Noort. ‘En dat bleek ook, de hele periode’.

Opvallend was daarbij dat Rijkswaterstaat er ook niet toe overging, zoals onlangs tijdens de storm van 18 januari wel, om een verkeersalarm af te kondigen. Zo’n verkeersalarm komt er pas op het moment dat gevaarlijke en verkeershinderlijke omstandigheden optreden. Daarvan was volgens Rijkswaterstaat gisteren blijkbaar geen sprake.

In 1999, toen het wel fout ging, begon de sneeuwval al in de nacht, toen de straling van de zon zijn heilzame werking nog niet had en de temperatuur van het wegdek beduidend lager was. Bovendien moest het verkeer nog op gang komen. Ook werkten strooiploegen toen eveneens volop, maar doordat er te weinig auto’s op de weg waren om het zout en de sneeuw te mengen, vielen de linker rijstroken op de snelwegen al snel uit. Niet alleen kwam er sneeuw op te liggen, de auto’s die er toch overheen reden zorgden er ook nog eens voor dat die sneeuw verijsde. Met als gevolg uiteindelijk de enorme verkeerschaos, die die dag wel kenmerkend was. Iets vergelijkbaars gebeurde gisteren in België en ook in Engeland, waar de sneeuwval vroeger begon dan in Nederland. En waar het dus wel op recordlange files en veel overlast uitdraaide.

Maarten Noort bezocht gisteren zelf een beurs in Essen en reed tijdens de avondspits weer terug naar zijn huis, in Oegstgeest. Het kostte hem niet meer dan 2 uur en drie kwartier! ‘Fantastisch natuurlijk’, zegt hij. ‘Allemaal dankzij het weeralarm. Maar als je me vraagt of het nodig was, dan zeg ik toch nee. Het weeralarm, omschreven als zware sneeuw met grote overlast, moeten we bewaren voor situaties waarbij de nood echt hoog is. Een volgende keer geloven mensen het niet meer en gaan toch op pad. En dan zul je zien dat het wel op een grote verkeerschaos uitdraait.’

Bron: Meteo Consult