Wintergrens dichtbij

We hebben de winter al opgegeven. Toch wordt het tegen het einde van de week superspannend. De kou komt heel dichtbij...

Nee, het komt niet uit. Inderdaad, de pluimen van zeker het Europese (ECMWF) model zijn daar heel duidelijk over. En natuurlijk, het Amerikaanse model droomt op de lange termijn in de winter bijna altijd koud. Dan is dat alvast gezegd. Maar het zou zo mooi zijn, voor al die mensen die toch op een beetje winter hopen in deze tot nu toe zo slappe uitgave van 2007. En nu kan het tenminste ook nog…

U hebt het helemaal goed, dit is geen verhaal voor mensen die het liefste nu al de lente zien doorbreken. Gisteren overigens, toen de zon op veel plaatsen scheen en er nauwelijks wind was, leek het daar al wel op. Dit is een verhaal voor de liefhebbers van winterweer, want die zijn er ook en veel! Het is een groep die de laatste tijd niet zo heel best aan zijn trekken is gekomen.  Af en toe slechts. En heel kort.

Toen we hier vanochtend bij Meteo Consult de weekaarten bekeken, begon het bij sommigen toch weer te kriebelen. Uiteraard geven we hier met zijn allen niets meer voor de winter, maar de situatie zoals die zich nu – en voor het einde van deze week al! – lijkt af te tekenen, ziet er interessant uit. Veel meteorologen en ook mensen die het weer als hobby hebben, leven op als er bijzondere weerssituaties op komst zijn. Stormen, onweer, windhozen en extreme temperaturen hebben de onverdeelde aandacht. Maar ook vorst en sneeuw. Helemaal bijzonder wordt het als twee luchtsoorten, die zeer sterk van elkaar afwijken, op elkaar gaan botsen.

Voor de weerliefhebbers die nu late dertigers of begin veertigers zijn was de winter van 1979 het absolute hoogtepunt van een (toen..) op wintergebied verder tamelijk saai verlopen decennium. De winter van 1979 was streng, dat woog zwaar. Veel belangrijker was echter dat de winter ongekend spectaculair was, mogelijk een van de spectaculairste van de vorige eeuw. En dat kwam doordat Nederland vrijwel voortdurend in het grensgebied lag tussen ijskoude lucht enerzijds en zachte, uit de subtropen afkomstige luchtsoorten anderzijds. Meestal botsen die in onze omgeving niet op elkaar, maar zitten er meerdere overgangen tussen met slappere luchtmassa’s. Een situatie als in de VS, waar het geregeld meer dan 20 graden in de plus is aan de ene kant van een koufront en dik onder nul aan de andere kant, komt in Nederland dan ook zelden voor. En is daarom zo bijzonder! In de winter van 1979 was wel alles mogelijk. En daarom was die winter zo ongemeen boeiend.

De mooiste vorstinval van de winter van 1978/1979 was ongetwijfeld die, die zich tussen kerst en jaarwisseling voltrok. Was het met de kerstdagen nog zacht, winderig en regenachtig, in de laatste dagen van 1978 sloop zomaar ineens koude vrieslucht het noordoosten van Nederland binnen. Waarnemer Jan Bolt in Uithuizermeeden moest destijds nog met de weerkamer van het KNMI in onderhandeling om het ook echt in de weeroverzichten te krijgen, zo onverwacht gebeurde het. In de dagen daarna breidde het vorstfront zich schoksgewijs naar het zuidwesten uit, waarbij allerlei vormen van neerslag en zeer grote temperatuurtegenstellingen voorkwamen. Lag de temperatuur in het zuiden bij een zuidwestenwind nog dichtbij 10 graden boven nul, in het noordoosten vroor het bij een noordoostenwind al 5 tot 7 graden en begon de sneeuw te stuiven. Een voor Nederland ongekend beeld…

Nog voor de jaarwisseling bereikte het vorstfront ook het zuiden van het land, er volgde een sneeuwstorm en de temperaturen duikelden omlaag. De eerste dagen van 1979 behoren voor winterliefhebbers, die het hebben meegemaakt nog altijd tot de meest bijzondere uit hun leven. Niet alleen vanwege de uitzonderlijk lage temperaturen van dat moment, maar ook vanwege de passage van het polar low op 2 januari, dat ook weer enorme tegenstellingen met zich meebracht.

Terug naar deze week. Het begint de komende dagen in Scandinavië, waar de winter voor de eerste keer dit jaar genadeloos toeslaat. In het midden en noorden komen de temperaturen in de tweede helft van deze week niet meer boven -15 graden tot hier en daar zelfs -20 graden uit. De nachten zijn nog veel kouder. De vorstgrens ligt zowel woensdag als donderdag over Denemarken. In steden als Oslo en Stockholm vriest het overdag dan eveneens, zo tussen 5 en 10 graden.

Een deel van de koude lucht, maar dan in de hoge delen van de atmosfeer, dringt morgen vanuit het noorden ook Nederland binnen. Aan de grond bereikt die lucht ons met een noordwestelijke wind via de nog zo warme Noordzee. Daar blijft er minder van over. Toch gaan de temperaturen iets omlaag. Dinsdag en woensdag bij voorbeeld wordt het in onze omgeving niet warmer dan een graad of 5. In de nachten kan het dan licht vriezen en er is kans op een enkele winterse bui.

Interessant wordt de situatie als tegen het einde van de week in de overgangszone tussen de zachte lucht boven de zuidelijke helft van Europa en de zeer koude lucht boven het noorden enkele lagedrukgebieden ontstaan die een vrij zuidelijke koers richting Nederland lijken te gaan volgen. Aan de noordzijde van die lagedrukgebieden komt een oostelijke tot noordoostelijke wind te staan, aan de zuidzijde een zuidwestelijke. En dan hangt het er maar precies vanaf waar de kern van het lagedrukgebied terechtkomt. Zie voor de oplossingen van de verschillende modellen voor aanstaande donderdag de plaatjes met uileg links van dit verhaal. Voor een uitgebreide analyse van de situatie aan het einde van deze week kunt u de Meteo Consult weerlijn bellen (0900-9725, 50 ct. per minuut). Kies optie 5.

Bron: Meteo Consult