Het IPCC rapport

Het klimaat is in beweging en daardoor dagelijks in het nieuws. Wat zijn de verwachtingen voor deze eeuw?

Dagelijks horen we in de media berichten over het opwarmen van de aarde en soms lijkt het wel alsof in de achterkamertjes de wetenschappers behoorlijk ruzie hebben. Hierdoor komen soms tegenstrijdige berichten in de media terecht. Om dit te voorkomen hebben wetenschappers en beleidsmakers zich verenigd in het IPCC. Maar wat zijn nu eigenlijk de feiten, waarom wordt de aarde warmer en wat kunnen we de komende jaren verwachten?

Op vrijdag 2 februari werd in Parijs het eerste deel van in totaal vier rapporten over de klimaatveranderingen gepresenteerd. Het rapport is opgesteld door het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change), een werkgroep van wetenschappers en beleidsmakers. Ook twee onderzoekers van het KNMI hebben aan het rapport meegewerkt. Het is het zoveelste klimaatonderzoek, maar nu met meer waarnemingen en verder zijn er computermodellen gebruikt die veel betrouwbaarder zijn.

De feiten
De veranderingen in het klimaat worden steeds duidelijker. In eigen land hebben we dat de afgelopen maanden al kunnen zien. De zomer verliep uitzonderlijk warm met in totaal twee hittegolven en vervolgens kregen we een herfst waarin de wind vrijwel elke dag uit een zuidelijke richting kwam. Het werd uiteindelijk de warmste herfst die we ooit in ons land hebben kunnen waarnemen, want het record van een jaar ervoor werd met 1.6 graden verbroken. Ook elders in Europa was het warm, in het zuiden van Spanje was het tot oktober zomers heet en aan begin dit jaar steeg het kwik langs de Spaanse zuid- en oostkust tot 25 of 26 graden.

Verder zien we steeds vaker extreme hoeveelheden neerslag terugkomen en ook daarbij geldt dat dit in de landen om ons heen niet anders is. In Afrika zijn gebieden waar de laatste maanden veel regen is gevallen met watersnood tot gevolg. Het smelten van gletsjers in de belangrijkste berggebieden valt tevens op en daarbij is nu al een (exponentiële) stijging van de zeespiegel merkbaar.

Wat is de oorzaak?
De oorzaak van het veranderen van het mondiale klimaat heeft grofweg twee oorzaken. Als eerste blijkt dat het klimaat op aarde nooit constant is geweest, sterker nog, we bevinden ons in een tijdperk waarin het klimaat niet al te sterk wisselt. Uit ijsboringen blijkt bijvoorbeeld dat duizenden jaren geleden het klimaat veel grilliger was. Deze natuurlijke wijzigingen hebben overigens het Nederland van vandaag de dag gevormd. Zo zijn bijvoorbeeld de Utrechtse Heuvelrug en de Veluwe ontstaan in de laatste ijstijd toen landijs tot de zogenaamde HUN-lijn (Haarlem – Utrecht – Nijmegen) was komen afzakken.

De tweede, en veel belangrijkere oorzaak is de mens. Volgens de onderzoekers van het IPCC is de plotselinge wijziging in het wereldse klimaat met een waarschijnlijkheid van 90% aan de mens toe te schrijven. In de afgelopen 650.000 jaar is de concentratie van kooldioxide en methaan nog nooit zo hoog geweest. De plotselinge toename, die duidelijk zichtbaar is in ijskernen (ondermeer uit de ijskap van Groenland en Antarctica) vanaf het jaar 1750, maken het zeer aannemelijk dat de mens hiervoor verantwoordelijk is. Het verbranden van fossiele brandstoffen en het ontginnen van grote stukken landbouwgrond zijn als belangrijkste oorzaak aan te wijzen. Ook de kap van grote stukken regenwoud hebben een behoorlijke impact, de regenwouden zijn immers de longen van de aarde.

De invloed van al die extra broeikasgassen is enorm. Het leven op aarde danken we aan het voorkomen van natuurlijke broeikasgassen. Ze nemen immers warmte op waardoor het klimaat op aarde op veel plaatsen gematigd is. Wanneer er meer gassen aanwezig zijn, zal er ook meer warmte worden geabsorbeerd. Dit is de reden waarom men een temperatuurstijging verwacht van 1.1 tot 6.4 graden.

Wat kunnen we verwachten?
We kunnen dus een sterke stijging van temperatuur verwachten. Overigens is er nog veel onduidelijk want de marge van 1.1 tot 6.4 graden is best groot. De onderzoekers weten nog niet goed wat de invloed is van nog meer broeikasgassen in de atmosfeer en bovendien kan het beleid van enkele grote wereldmachten nog behoorlijk wat invloed hebben. Omdat warme lucht meer vocht kan bevatten is het aannemelijk dat bepaalde gebieden in de wereld met een sterke neerslagtoename te maken gaan krijgen. In een aantal Afrikaanse landen in de Sahelzone is dat positief nieuws, maar in het zuiden van Spanje zal de verwoestijning verder versnellen.

Feit is wel dat het na-ijleffect nog lang zal aanhouden en dat uiteindelijk de zeespiegel in de 21ste eeuw tussen 0.18 en 0.59 meter zal stijgen. De stijging zal de eeuw erna nog verder gaan. De invloed van de Groenlandse en Antarctische ijskap is hierbij nog niet meegenomen.

Er is nog een hoop onderzoek nodig, maar inmiddels zijn de eerste gevolgen van het versterkte broeikaseffect al zichtbaar. Afwachten is dan ook geen optie, het is tijd voor actie!

Lees het klimaatrapport van het IPCC.

 

Bron: Meteo Consult, KNMI, IPCC afbeelding voorpagina: Fred van Os.