Seizoensverwachtingen

De weersverwachting wordt steeds betrouwbaarder, wat zijn de nieuwste snufjes in de weerkamer?

De vraag naar seizoenverwachtingen is al jaren groot, en verschillende instituten en weerkundigen proberen het om een betrouwbare verwachting op te stellen voor de komende maanden. Met de komst van nieuwe verwachtingstechnieken wordt het mogelijk om toch iets te zeggen over het weer voor een periode van weken, en soms maanden vooruit. Met de winter op komst is de brandende vraag; krijgen we een strenge winter?

Verwachtingen voor een bepaalde dag ergens in november of december kunnen nu nog niet gemaakt worden, wel kan doormiddel van een seizoensverwachting een trend aangegeven worden. Aan de basis van een seizoensverwachting staan zaken als sneeuwbedekking, en zeewatertemperaturen, maar ook de invloed van een natuurverschijnsel als El-Nino is belangrijk.

Een El Nino komt om de zoveel jaar voor en omvat een duidelijke afwijking in de temperatuur van het zeewater ten westen van Peru. Het water is merkbaar warmer en daarom valt in het droge Peru soms flink wat regen, terwijl het in Indonesië door de aanwezigheid van koeler water juist uitzonderlijk droog blijft (met soms bosbranden tot gevolg). Op meer plaatsen in de wereld zijn de gevolgen van een El Nino goed te merken. Zo krijgt het zuiden van de Verenigde Staten te maken met een koel en natter weertype en komen in Japan en India temperaturen boven normaal voor.

De invloed van een El Nino voor Nederland is nihil. Dit komt in de eerste plaats omdat ons land zo klein is, waardoor er maar weinig is te zeggen over de ontwikkelingen over een langere periode. Verder is het weerbeeld in het noordwesten van Europa erg grillig en het zijn vooral lage- en hogedrukgebieden die het weerbeeld bij ons beïnvloeden.

Er zijn natuurlijk andere manieren om tot een verwachting te komen voor de komende maanden. Als we gaan kijken hoe de herfst en winter zich hebben ontwikkeld na de 10 warmste septembermaanden tot nu toe dan blijkt daar wel een bepaald verband zichtbaar te zijn. Zo volgde na de tien warmste septembermaanden sinds 1901 vrijwel altijd een warmere herfst met in oktober en november temperaturen die gemiddeld genomen een graad boven normaal uitkomen. De winter lijkt eveneens een voorkeur te hebben voor temperaturen boven normaal, soms zelfs meer dan 2 graden.

Over de hoeveelheid neerslag is veel minder te zeggen. Zo volgde op een warme september soms een natte herfst, maar het kwam ook voor dat het relatief droog bleef. Ook voor de wintermaanden is niet echt een bepaalde trend zichtbaar in de neerslagsommen.

Nu kunnen we wel kanttekeningen plaatsen bij dit soort vergelijken. Zo moeten we ons afvragen hoe zwaar een warme septembermaand weegt bij een verwachting voor de komende maanden. Bovendien is het stromingspatroon tijdens deze maanden lang niet altijd hetzelfde geweest. Soms werd de warmte veroorzaakt doordat de wind constant warmte aanvoerde uit het zuiden, de andere keer blies de wind uit het oosten en kon met veel zon de eerste helft van de maand nog zomers verlopen. Ook deze manier van verwachtingen opstellen voor een paar maanden vooruit blijkt daarom niet betrouwbaar te zijn.

Toch zijn de verwachtingstechnieken de afgelopen jaren sterk verbeterd. De verwachting voor vijf dagen vooruit is nu even betrouwbaar als een verwachting voor drie dagen vooruit in de jaren 80. Momenteel kan met behulp van een pluimverwachting een redelijke verwachting uitgegeven worden voor 6 tot 10 dagen vooruit. Door de computer 50 maal de berekeningen opnieuw uit te laten voeren, met een kleine wijziging in de beginsituatie, is het mogelijk om iets te zeggen over de betrouwbaarheid. In bepaalde gevallen wijkt de verwachting voor bijvoorbeeld de temperatuur enorm af, terwijl er ook voldoende situaties zijn waarbij de betrouwbaarheid stukken groter is.

Omdat de computers steeds sneller kunnen rekenen worden sinds kort pluimberekeningen uitgevoerd tot 4 weken vooruit. Door de dagelijkse verwachtingen te middelen komt aan het eind van elke week een nieuwe verwachting uit de computer rollen waarbij het mogelijk is een trend aan te geven voor een krappe maand. In de Meteo Consult Weerlijn (0900-9725) is sinds kort een optie toegevoegd waar deze verwachtingen door de mediameteorologen van Meteo Consult worden besproken.

Ook is het mogelijk om de verwachting voor oktober, november en december af te luisteren. Hierbij gebruikt de meteoroloog de verwachtingen die opgesteld worden door de weerdienst uit Kiev (Oekraïne). Met een toenemende vraag naar seizoensverwachtingen door onder meer energieleveranciers en gladheidbestrijders wordt er veel tijd en geld gestoken in het onderzoek naar seizoensverwachtingen. De komende jaren lijkt een verbetering van deze verwachtingen dan ook niet uit te blijven.

Bron: KNMI, NCEP, CPC, Meteo Consult