Koers Hélène nog onzeker

Tropische cyclonen kunnen de verwachting aardig op zijn kop zetten. De berekende koers van Hélène van de afgelopen dagen laat hiervan een fraai voorbeeld zien.

Het is bekend dat (restanten van) tropische cyclonen de weersverwachting behoorlijk op hun kop kunnen zetten. Hoewel cyclonen soms tot ware “monsters” kunnen uitgroeien en daarbij ook een flinke omvang kunnen bereiken, blijven veel toch vrij klein qua omvang. Een goed voorbeeld hiervan hebben we gezien bij de restanten van Gordon. Deze scheerde afgelopen week met nog net orkaankracht langs de Azoren en trok vervolgens via de uiterste noordwestpunt van Spanje noordwaarts, om anderhalf etmaal later net ten noorden van Ierland samen te smelten met een ander cycloonrestant, namelijk Florence. Het lagedrukgebied dat hieruit werd gevormd, vinden we nu nog steeds op de weerkaarten terug, op de oceaan ten westen van Ierland.

Van alle atmosfeermodellen was het ECMWF de eerste en eigenlijk ook de enige die de kleine, maar actieve Gordon goed oppikte en achteraf bezien al vier dagen van tevoren deze via vrijwel de juiste koers van de Azoren, via de Golf van Biskaje naar Ierland liet trekken. Resultaten uit het verleden bieden echter geen garantie voor de toekomst en wat dat betreft is het aardig om te zien wat het ECMWF vervolgens met zijn opvolger deed, de cycloon Hélène. 

Toen het duidelijk werd dat Gordon naar de Azoren zou gaan trekken, was Hélène nog behoorlijk actief. Even was er zelf sprake van dat Hélène zelfs korte tijd  tot een categorie IV orkaan zou uitgroeien, maar dat gebeurde uiteindelijk net niet. Gelukkig bleef Hélène op de oceaan razen, ver van bewoond gebied verwijderd. Al een vijftal dagen geleden werd duidelijk dat Hélène eerst wat op de oceaan zou blijven ronddolen, maar uiteindelijk, net als Gordon richting Europa zou gaan trekken. In welke richting precies, dat was aanvankelijk volstrekt onduidelijk. Ditmaal was ook het ECMWF het duidelijk niet eens met de koers die de cycloon zou volgen. Het geeft eens te meer aan hoe moeilijk cyclonen in de atmosferische modellen zijn in te passen, vooral als de orkaan raast in een gebied waar maar weinig waarnemingen worden verricht.  

Aanvankelijk waren allen modellen het er min of meer over eens dat Hélène met een grote bocht uiteindelijk ergens in de buurt van de Britse eilanden zou uitkomen, in de loop van de komende week. Ook de 12 uur run van het ECMWF van 20 september was die mening toegedaan. Hoe anders was echter het beeld dat door de 00 uur run van 21 september werd geschetst! Nu werd Hélène opeens een paar duizend kilometer zuidelijker gesitueerd, in de buurt van de Azoren! Van een eensgezind beeld was echter geen sprake. De 12 uur run van 21 september keerde letterlijk op zijn schreden terug en liet het cycloonrestant opnieuw bij Ierland belanden, zie weerkaart 1. Wederom was dit van korte duur, want de 00 uur run van 22 september toverde opnieuw de zuidelijke positie uit de hoge hoed, zie weerkaart 2. 

Het “nietes-welles”  spelletje tussen de 00 en 12 uur runs van het ECMWF werd door de meteorologen niet zonder humor aanschouwd en het was afwachten welke run uiteindelijk bakzeil zou halen. Inmiddels zijn we twee runs verder en is het duidelijk dat de zuidelijke koers, voor wat betreft het ECMWF, favoriet is geworden. Tekende de 12 uur run van 22 september het centrum van ex-Hélène ten noordwesten van de Azoren in op dinsdagmiddag om 12 UTC (weerkaart 3), de nieuwste 00 uur run van de afgelopen nacht situeert Hélène op hetzelfde tijdstip ten zuidwesten van de Azoren. Qua timing en positie is dat relatief bezien een klein verschil. 

Het feit dat het ECMWF nu drie runs op rij min of meer dezelfde koers vaart, betekent nog niet dat de kaarten nu geschud zijn. Het zou niet de eerste keer zijn dat een model, na een aantal runs op rij voor visie “1” te hebben gekozen, toch opnieuw omzwaait naar visie “2”. We hebben immers nog drie dagen te gaan voor het dinsdag is en de komende dagen kan er nog veel gebeuren. De andere modellen zijn het bepaald nog niet eens met het ECMWF en het National Hurricane Centre houdt het er (voorlopig nog?) op dat het restant van Hélène tegen het midden van de komende week tóch bij Ierland aankomt, zie de afbeelding. Hélène is inmiddels afgezwakt tot een zeer krachtige tropische storm, met maximale gemiddelde windsnelheden van elf Beaufort. Naar verwachting zal de cycloon gedurende het komende etmaal nog net opnieuw tot orkaankracht weten uit te groeien, om vanaf maandag definitief langzaam af te zwakken en als een zeer krachtige storm op weg te gaan naar…? Misschien wel opnieuw de Azoren, die in dat geval binnen anderhalve week wederom met een fikse storm te maken zullen krijgen. 

De verdere ontwikkelingen van vandaag en willicht ook morgen zijn in hoge mate bepalend voor de uiteindelijke koers van Hélène. Zal een vlak lagedrukgebied, dat zich zuid van de cycloon ontwikkelt in staat zijn om Hélène te vangen zodat ze een zuidelijke koers gaat lopen zoals het ECMWF wil, of wordt ze opgepikt in een zuidwestelijke bovenstroming die haar uiteindelijk bij de Britse eilanden brengt? Na het weekeinde weten we meer.

Bron: National Hurricane Center, ECMWF, Meteo Consult