September recordwarm?

Tot dusver is september erg warm verlopen. We kijken of september 2006 recordwarm kan worden. Daar kunnen de cyclonen Gordon en Hélène indirect voor zorgen.

Zondag was het in een groot deel van het land aanzienlijk koeler dan de dagen daarvoor. Een groot gebied met lage bewolking was met een matige westnoordwestenwind vanaf de Noordzee het land binnengezeild, terwijl hoger in de atmosfeer de wind nog uit het oosten tot zuidoosten kwam. Onder het lage wolkendek wist het kwik in De Bilt – na zes zomerse dagen op rij – net niet meer de 20 graden te halen. Met flink wat zon werd het evenzogoed in het oosten van Groningen nog bijna 26 graden.

Vandaag en morgen beleven we een dipje in het nazomerweer. In het zuidoosten van het land en in delen van Gelderland regende het vanochtend, en morgen maakt het hele land kans op wat regen of een paar buitjes, vooral gedurende de ochtenduren. Zowel vanmiddag als morgenmiddag komt de maximumtemperatuur rond de 20 graden te liggen. Daarmee zitten we overigens nog steeds boven de norm, want de gemiddelde maximumtemperatuur voor de tweede septemberdecade ligt tussen ruim 17 en ruim 18 graden in ons land.

Tot dusver is september erg warm verlopen. Tot en met de 17e bedroeg de gemiddelde temperatuur in De Bilt 18.4 graden, precies een graad boven de 17.4 graden van september 1999, die momenteel als warmste herfstmaand te boek staat. Uiteraard zullen we de komende tijd en wellicht vooral tijdens de laatste septemberweek op deze temperatuur flink gaan inleveren, het seizoen schrijdt immers voort.

Tot dusver lijkt de huidige maand zich aardig aan september 1947 te spiegelen. Toen leverde de eerste decade een gemiddelde temperatuur van 17.1 graden op, dit jaar was dat 17.2 graden, goed voor een gedeelde 14e plaats op de ranglijst van warmste eerste septemberdecades. De tweede septemberdecade was in 1947 met 20.0 graden zelfs de allerwarmste!  Ook de huidige decade staat, naar beneden afgerond nu op 20.0 graden. Die waarde zullen we dus niet vast weten te houden, maar de kans is wel groot dat de eerste 20 septemberdagen van dit jaar de op twéé na warmste zullen worden sinds het begin van de vorige eeuw, achter die uit 1947 en 1949, maar wellicht nog net vóór die uit 1999.

Het lijkt er namelijk op dat de nazomerse, of zelfs ronduit zomerse temperaturen deze week weer terug zullen keren. Dat heeft natuurlijk alles te maken met de huidige heersende circulatie. Ten westen van de Britse eilanden verschijnt er namelijk een vrij diepe en omvangrijke depressie, die ook in de hogere luchtlagen goed is ontwikkeld. Hierdoor wordt de wind, niet alleen nabij de grond, maar ook in de hogere niveaus opnieuw naar de zuidhoek getrokken en komt er wederom een stroom van warme lucht op gang. Donderdag zal het aldus, bij veel zonneschijn, 24 tot 27 graden worden. Wellicht kan dan in De Bilt de achtste zomerse dag van deze septembermaand worden gemeten. Slechts drie maal heeft september méér zomerse dagen opgeleverd. In 1934 waren dat er negen, september 1929 leverde tien zomerse dagen op en de topper is ook hier 1947 met elf zomerse dagen in september.

Na komende donderdag is het niet meteen afgelopen met de nazomer. Wellicht blijft het kwik tot minstens diep in de volgende week in de middag tot ruim boven de 20 graden stijgen, en is het maar afwachten hoe koel de nachten dan zullen verlopen. Zolang de gemiddelde etmaaltemperatuur niet veel onder de 16 graden zakt, lijkt de huidige septembermaand goede papieren te hebben om recordwarm te worden.

Dat de temperatuur zich niet alleen herstelt, maar vervolgens ook goed in het zadel blijft, heeft mede te maken met een tweetal cyclonen op de Atlantische oceaan, namelijk Gordon en Hélène. Vooral Gordon – momenteel een “klasse I” orkaan met maximale gemiddelde windsneden van 70 knopen, oftewel 130 km/uur, gaat een opmerkelijke koers volgen. Woensdag raast hij over de Azoren met een dikke windkracht elf en vervolgens buigt hij sterk naar het noorden af. Donderdagmiddag zal de kleine depressie, die dan nog steeds tropische kenmerken heeft, de Spaanse noordwestkust schampen en daar wellicht korte tijd een zeer zware storm veroorzaken.

Vervolgens trekt Gordon over het westen van de Golf van Biskaje noordwaarts, om amper 12 uur later langs Lands End verder noordwaarts te koersen. De kleine depressie, daar met een berekende kerndruk van 968 hPa, kan daar best nog wel een windkracht tien tot elf veroorzaken! Na de primeur van vorig jaar wordt dit wellicht dus de tweede keer dat Europa met een tropische storm te maken krijgt, die ditmaal echter in meerdere gebieden en tot een stuk verder noordelijk zal gaan huishouden!

Weer 12 uur later wordt Gordon opgenomen in een “oude” depressie boven het noorden van Schotland, die hierdoor een extra oppepper krijgt en ook al het restant van een tropische cycloon is, namelijk Florence. Hierdoor blijft de wind bij ons in de zuidhoek. Dit alles wordt aldus door de 0-uur run van de afgelopen nacht van het ECMWF berekend. Dit is trouwens het enige atmosfeermodel dat Gordon al sinds afgelopen zaterdag redelijk goed in de smiezen had, dit in tegenstelling tot de meeste andere modellen, die zelfs vanochtend nog volop met Gordon aan het worstelen waren, áls ze de cycloon al in de gaten hadden…

Maar dan zijn we er nog niet. Ten zuiden van Gordon houdt zich nog een tweede orkaan op, zelfs van klasse III, namelijk Hélène. Ze heeft maximale gemiddelde windsnelheden van maar liefst 195 km/uur bij zich. Hélène trekt aanvankelijk naar het westnoordwesten, maar gaat uiteindelijk ook afbuigen naar het oosten en arriveert dan in de loop van volgende week als een zeer diepe stormdepressie ten westen van de Britse eilanden. Dit zijn dus zeer opmerkelijke weersontwikkelingen gedurende de komende anderhalve week en we zullen de ontwikkelingen op de voet blijven volgen!

Bronnen: Meteo Consult, eigen archief, Alwin Haklander, National Hurricane Centre, KNMI.