De herfst in Nederland

Op 1 september is de weerkundige herfst begonnen, wat voor weer is in de Nederlandse herfst mogelijk?

Van herfst is nu dan nog geen sprake, de komende weken zullen we toch echt merken dat de zon minder hoog aan de horizon komt te staan en dat de nachten langer gaan duren. Niet alleen de hoeveelheid daglicht loopt terug, ook de temperatuur komt steeds lager uit. Samen met een toenemende wisselvalligheid in de loop van het seizoen is één ding wel duidelijk, de zomer komt tot een eind en de winter is op komst.

Met een sterk hogedrukgebied boven Centraal-Europa en depressies boven de oceaan waait de wind uit het zuiden. Tot eind oktober zijn bij deze drukverdeling temperaturen tot 20 graden en meer mogelijk, aan het begin van de herfst halen we soms nog 30 graden. In extreme gevallen wordt tijdens de eerste tien dagen van september deze grens zelfs ruim overschreden.

Boven het noorden van Europa begint het eind september behoorlijk af te koelen en als deze lucht de kans heeft om richting West-Europa te trekken komt het tot zware regen- en onweersbuien. De hogere lagen van de atmosfeer koelen sterk af en een groot temperatuurverschil tussen het aardoppervlak en enkele kilometers erboven geeft de buien een extra impuls. Vooral de kustregio’s zijn gevoelig voor deze buien, die elkaar soms in hoog tempo afwisselen. Over het gehele (weerkundige) herfstseizoen valt aan zee ongeveer 300 millimeter regen, in het noorden van Limburg is het met 240 millimeter duidelijk minder nat. Ook de Achterhoek is een relatief droge plek.

Dankzij het warme zeewater is het aan de kust meestal relatief mild. Dieper landinwaarts is de werking van het zeewater minder groot, zeker tijdens een heldere, windstille nacht. In oktober komt het meestal tot de eerste nacht met vorst na het zomerseizoen. Als aan het eind van de nacht dan mist ontstaat, kan deze als gevolg van de lage stand van de zon soms de hele dag blijven hangen(vooral na 15 oktober). Als dat het geval is blijft het overdag behoorlijk kil en in november kan het dan heel soms de gehele dag blijven vriezen!

Rustige perioden met soms hardnekkige mist worden regelmatig afgewisseld door onstuimige dagen met regen en wind. Stormen komen zo nu en dan voor. Eén van de laatste zware herfststormen kregen we op 27 oktober 2002. De storm kostte vier mensen het leven en richtte grote schade aan. Er werden windstoten gemeten tot 148 km/u te Vlissingen.

Is het begin van de herfst vaak nog zomers, aan het eind komt de winter soms al om de hoek kijken. Vorig jaar was de overgang heel spectaculair. Na de warmste start aan het begin van november viel op 25 november in Midden- en Oost-Nederland een dik pak sneeuw van soms enkele decimeters dik. In 2003 was het eind oktober al winter met vorst en sneeuw. Toen een portie koude lucht in de nacht tot rust kwam kon het tot algemene vorst komen. De Bilt kwam tot onder -6 graden en vliegveld Twente gaf -8.4 graden door. Overdag werd het winterse plaatje helemaal compleet gemaakt met een neerslagzone die voornamelijk sneeuw gaf. In de omgeving Nijmegen lag aan het begin van de middag 4 à 5 centimeter sneeuw en ook elders in het binnenland werden de nog in blad staande bomen bedekt met een laagje sneeuw.

Sneeuw in september is in ons land niet mogelijk, in de hogere delen van de Alpen en ook in Scandinavië komt het soms al tot sneeuwval. Als we de weerkaarten voor deze week bekijken is hier voorlopig nog geen sprake van. Na een kleine dip in het nazomerweer komt in het midden van de week namelijk een nieuwe hoeveelheid warme lucht naar het noorden. Wie weet wordt donderdag een zonnige en zeer warme dag met lokaal zomerse middagtemperaturen. Hoe warm het in uw woonplaats wordt kunt u opzoeken via de zoekfunctie op deze site. Overigens kunt u niet alleen de verwachting tot zeven dagen vooruit in Nederland vinden, in totaal staan er 250.000 wereldplaatsen in de databank!