Gordon naar Europa?

Vorig jaar oktober maakte Vince geschiedenis door als eerste tropische storm ooit in Europa aan land te gaan? Herhaalt Gordon dit kunstje?

Het orkaanseizoen op de Atlantische Oceaan maakte vorig jaar op allerlei manieren geschiedenis. Niet alleen waren er nog nooit zoveel orkanen en ook zoveel zware orkanen als vorig jaar, voor zover bekend was het ook de eerste keer dat een systeem met nog tropische kenmerken in Europa aan land ging. Het ging om Vince, die rond 8 oktober 2005 bij Madeira volslagen onverwacht tot een orkaan uitgroeide en vervolgens als een tropische storm verder trok, om in het zuidwesten van Spanje aan land te gaan.

Volgens het National Hurricane Centre van de Amerikaanse weerdienst, dat dit type systemen altijd volgt, was Vince op het moment dat hij bij de Spaanse stad Cadiz aan land ging nog net een tropische storm. Daarmee was het voor het eerst dat het Europese vasteland met zo’n systeem te maken kreeg. Een eenmalige gebeurtenis, werd toen veel gezegd. Het was allemaal erg opmerkelijk, omdat een en ander zich afspeelde onder omstandigheden die volgens de orkaantheorie nooit tot het ontstaan van een orkaan had mogen leiden. Ook later vorig jaar is gedurende het seizoen meerdere malen tot dergelijke verrassingen gekomen.

Inmiddels zijn we een jaar verder. Hoewel het orkaanseizoen de afgelopen weken moeizaam op gang kwam, is de stroom aan orkanen op de Atlantische Oceaan de laatste week behoorlijk aangezwollen. Twee systemen zijn nu actief: de tropische storm Helene en de sterke orkaan Gordon. Met name dit laatste systeem zou de komende tien dagen wel eens opnieuw voor een verrassing in Europa kunnen gaan zorgen. Volgens de nieuwste run van het ECMWF, het Europese Centrum voor Middellange Termijn Verwachtingen, komt Gordon volgende week donderdag in het zuidwesten van Portugal en Spanje aan land. De kans bestaat daarbij dat de dan voormalige orkaan nog steeds een sterke tropische storm is. Het model berekent bij het aan land gaan in Zuid-Portugal een windkracht 9 of 10 aan gemiddelde wind. In stoten kunnen de windsnelheden veel hoger komen, tot ruim 120 kilometer per uur. Verder wordt op de plek waar het systeem aan land gaat erg veel regen berekend.

Vanochtend had Gordon rond de kern gemiddelde windsnelheden van tot 180 kilometer per uur en windstoten van boven 200 kilometer per uur. Voor de komende dagen wordt door het Hurricane Centre een noordoostelijke koers verwacht, die Gordon en de restanten ervan later in de periode ruim ten noorden van de Azoren langs richting de Golf van Biskaje en het noordwesten van Frankrijk zou moeten brengen. Op dat moment heeft Gordon zich al lang tot een ‘normaal’ lagedrukgebied omgevormd, zo verwacht het Hurricane Centre.

Het Europese model, dat sinds enige tijd zeer fijnmazig rekent, laat Gordon – vanaf het moment dat de storm wordt opgepikt – een veel zuidelijker koers volgen. Zoals op het loopje bij dit verhaal te zien is, passeert het tropische systeem in dat geval eerst de Azoren, waar volgende week woensdag nog bijna orkaanwinden worden berekend. Vervolgens gaat Gordon verder naar het oostzuidoosten en komt volgende week donderdag in het zuidwesten van Portugal aan land. Op dat moment heeft het systeem nog steeds tropische kenmerken, zo berekent het ECMWF. Niet alleen ontbreken fronten, ook is op het drukniveau van 500 hPa (ruim 5,5 kilometer hoogte) de kenmerkende bel met warme lucht die bij zo’n tropisch systeem hoort nog steeds goed terug te vinden en te volgen.

De verdere koers is boeiend. Eigenlijk lijkt Gordon het pad van Vince (vorig jaar) te volgen, over het zuiden en oosten van Spanje naar de Middellandse Zee. Daar vormt zich, zo berekent het ECMWF een nieuw lagedrukgebied dat over Frankrijk eerst naar het noorden en vervolgens naar het westen trekt. Uiteindelijk komt het restant hiervan boven de Golf van Biskaje terecht. In de baan van de eerst tropische storm en later lagedrukgebied worden grote hoeveelheden regen berekend. Zowel in het zuidwesten van Portugal en Spanje als later in het noordoosten van Spanje en grote delen van Frankrijk kan 100 tot 150 millimeter omlaag komen, volgens de berekeningen. In werkelijkheid is dit vaak veel meer.

Blijft natuurlijk de vraag over hoe reëel dit allemaal is? Hoewel de officiële koers, die nu door het Amerikaanse Hurricane Centre wordt aangegeven, behoorlijk afwijkt van de berekeningen van het ECMWF, wordt in de berichtgeving rond Gordon wel de mogelijkheid aangestipt dat Gordon later in de periode in plaats van een noordoostelijke koers later in de periode een oostelijke koers zou kunnen gaan volgen. Een koers die het systeem wel – zoals nu ook het ECMWF berekent – in de buurt van Spanje en Portugal zou brengen. Mocht dit inderdaad gebeuren, dan sluit ook het Hurricane Centre niet uit dat Gordon, in plaats van als een ‘gewoon’ lagedrukgebied als een sterke tropische storm verder gaat.

Overigens is het zo dat in het brede scala aan berekeningen, dat het ECMWF rond de toekomstige koers van Gordon steeds uitvoert, de operationele berekening met de meest zuidelijke koers uit de bus komt. Het gemiddelde van de rest tekent een koers in die Gordon ten noorden van de Azoren langs naar het oostnoordoosten brengt, maar wel volgens een koers die zuidelijker ligt dan de huidige van het Hurricane Centre.