Opwarming van de Aarde

Wetenschappers van de NASA hebben ontdekt dat het zee-ijs rond de Noordpool de laatste jaren veel sneller smelt als in de 25 jaar daarvoor.

Wetenschappers van de NASA hebben ontdekt dat het zee-ijs rond de Noordpool de laatste jaren veel sneller smelt als in de 25 jaar daarvoor. Van de zomers was dit al bekend, maar de laatste jaren treedt in de winters steeds minder herstel op. Afsmelten van de ijsmassa op aarde hangt direct samen met de mondiale opwarming. Het afsmelten van ijs heeft grote gevolgen voor het leven op aarde.

De Noordpool wordt het hele jaar bedekt door zee-ijs, want de Noordpool is anders dan de Zuidpool een oceaan. Groenland strekt zich uit van de 60ste tot de 84ste breedtegraad en hierop bevindt zich wel een dikke ijskap die in het midden 2-3 km dik is. Verreweg het grootste deel van het ijs op het noordelijk halfrond is opgeslagen in de Groenlandse ijskap. Het afsmelten van deze kap gaat heel langzaam en zullen wij zeker niet meer meemaken. Als de hele Groenlandse ijskap van bijna 3 miljoen kubieke kilometer ijs zou smelten zou dat een stijging van de zeespiegel met wereldwijd 6 meter opleveren.
De Arctische Oceaan tussen Groenland, het noorden van Canada, Alaska en Siberie is het hele jaar door bedekt met zee-ijs. Het grootste oppervlak bedekt met zee-ijs wordt doorgaans aan het einde van de winter in maart bereikt en is ruwweg tweemaal zo groot als de laagste zomerbedekking in september (zie fig1). Overigens is het een hele klus om dit nauwkeurig in kaart te brengen. Hiervoor worden gegevens van satellieten, van vliegtuigen en observatie stations in de regio gebruikt. De gegevens van vliegtuigen en observatie stations worden gebruikt om die van de satelliet te ijken, om het juiste uitgangspunt vast te stellen.

Overigens heeft het afsmelten van zee-ijs geen direct gevolg voor de zeespiegel, want dit ijs ligt al in zee. Er zijn mogelijk wel indirecte gevolgen.

Te denken valt aan een verandering van het albedo – de weerkaatsing van zonlicht terug het heelal in – als een witte ijsmassa wordt vervangen door een “zwarte” zee. Als meer zonlicht de aarde bereikt, zou dat een versnelde opwarming teweeg kunnen brengen.
En wat te denken van het smelten van de permafrost in de toendragebieden van Siberie en Alaska. Men heeft vastgesteld dat smeltende toendragebieden methaan produceren, waarschijnlijk doordat allerlei organismen in de bodem weer tot leven komen en methaan als afvalgas produceren. Van methaan is bekend dat het een ruim 20x zo sterk broeikasgas is als CO2.

Er is ongetwijfeld ook een lange termijn effect op de Warme Golfstroom die van de oostkust van de VS via de Atlantische Oceaan langs Noorwegen naar het noorden stroomt. Over wat dit effect teweegbrengt durven wetenschappers echter nog geen uitspraken te doen. Als de Warme Golfstroom veel minder noordelijk zou komen zou het klimaat van de Noordpool juist weer kouder kunnen worden.
Een geringe bedekking met zee-ijs leidt waarschijnlijk ook tot minder plankton. Plankton is een grote zuurstofbron op aarde en voedsel voor alle dieren in zee. In de zomer is het smeltende water op het zee-ijs in combinatie met het overvloedige zonlicht een kweekvijver voor plankton. De plakton productie komt dus in gevaar en heeft gevolgen voor alle leven op aarde.

Wetenschappers maken sinds 1979 gebruik van metingen van satellieten om de ontwikkeling van het zee-ijs te volgen. Hierdoor heeft men ontdekt dat in de afgelopen 2 winters van 2005 en 2006 de zee-ijs bedekking 6% kleiner was dan het gemiddelde over de 25 jaar daarvoor. Deze afname is duidelijk sterker dan de gemiddelde afname van 1.5-2.0% over de hele periode sinds 1979. Eerder was al bekend dat de afname in de zomers ook steeds groter wordt maar nu blijkt dus het zee-ijs herstel in de winter ook steeds sterker aangetast. Natuurlijk zijn er schommelingen van jaar tot jaar maar een zo sterke afname heeft sinds de metingen nog niet eerder plaatsgevonden maar past wel binnen het broeikaseffect. Als deze trend doorzet – en men kan eigenlijk geen redenen bedenken waarom dit niet zo zou zijn – is het zee-ijs rond de Noordpool over 40 tot 50 jaar weggesmolten.

Bron: NASA, NSIDC