Woestijnvorming in Spanje

06-03-2018 door Moniek Wulms

Meer dan de helft van het Spaanse platteland stevent op een droog steppeklimaat af, met mogelijk woestijnvorming als gevolg.

  • teaser

Gisteren hadden we het al over de langdurige droogteproblemen waar Spanje mee te maken heeft. Al sinds 2014 daalt het waterniveau van de stuwmeren en stevenen ze daar op een recorddroogte af. Afgelopen dagen is het echter fors aan het regenen en worden de stuwmeren weer gevuld. Dat neemt echter niet weg, dat een groot deel van het land aan het ‘verwoestijnen’ is.

Vanuit de ruimte is het goed terug te zien. Grote delen van het Spaanse binnenland liggen er kurkdroog bij. Het lijkt wel alsof de Sahara langzaam zijn grens naar het noorden verlegd. Meer dan de helft van het Spaanse platteland krijgt slechts neerslaghoeveelheden van 300 tot 400 millimeter. In het zuidoosten van het land is het helemaal kurkdroog. Daar valt slechts 200 tot 300 millimeter regen. Op basis van de klimaat categorieën van Köppen-Geiger, zijn er nu in het uiterste zuidoosten al gebieden die officieel onder de noem ‘steppeklimaat’ worden ingedeeld. Een steppeklimaat wordt ook wel een halfwoestijn genoemd, waar circa 300 millimeter valt. Het is de overgangsfase. Mocht het nog droger worden, dan is de volgende stap een woestijnklimaat. Ongeveer een derde van het aardoppervlak is woestijn. 

Hoe verandert een klimaat?
De verandering van het ene klimaattype naar het andere, gebeurt niet van de ene op de andere dag. Toch kunnen juist hele droge gebieden wel snel reageren op veranderingen in klimaat. De vegetatie past zich rap aan. Dat merken we in de Sahel. De Sahel is de zuidelijke grens van de Sahara. Een langgerekt gebied dat gekenmerkt wordt door circa 300 millimeter regen per jaar, vrij droog dus, wat gaat geleidelijk overgaat in de woestijngrond van de Sahara. In de jaren ’80 was er in de Sahel een langdurige droogte waaraan honderdduizenden mensen zijn gestorven. Denk maar aan de grote hongersnood in Ethiopië in die tijd. De afgelopen tientallen jaren is er in de Sahel meer regen gevallen. Het resultaat kun je vanuit de ruimte zelfs zien, de Sahel heeft meer vegetatie gekregen. De natuur grijpt zijn kans en gaat ervoor. Wanneer die verandering maar lang genoeg de kans krijgt, kan het een verandering in klimaattype veroorzaken. Meer vegetatie, meer schaduw, de wortels houden meer vocht vast. Er vindt meer verdamping plaats, waardoor het ook meer kan gaan regenen en het gebied op de lange termijn natter kan worden. Maar daar is heel veel tijd voor nodig. Op dit moment is de Sahel nog zeer kwetsbaar voor een langdurige droogte.

Klimaatverandering
De verandering van het ene klimaat naar het andere gaat heel geleidelijk en daar gaat veel tijd overheen. Er zijn verschillende redenen waarom een klimaat verandert. De twee grootste redenen worden veroorzaakt door de mens. De eerste is de klimaatverandering vanwege de stijgende uitstoot in broeikasgassen. Het veroorzaakt een wereldwijde temperatuurstijging en veranderingen in drukpatronen wereldwijd. Hogere temperaturen veroorzaken ook meer verdamping. In het geval van Spanje zien we bijvoorbeeld een steeds hogere verdamping in de zomermaanden, waarop het in binnenland verzengend heet kan zijn. Met meer verdamping dan neerslag, droogt de grond steeds verder uit.

Verandering in landgebruik
De tweede reden voor klimaatverandering is verandering in landgebruik. In de Sahel is een groot initiatief gaande, The Great Green Wall. Om de zuidelijke uitbreiding van de Sahara tegen te gaan, zijn steeds meer landen in de grensgebieden bezig om vegetatie aan te planten. Agroforestry is een combinatie van bomen met landbouw, de bomen kunnen dan schaduw werpen op de landbouwgewassen. Zo vindt minder verdamping plaats, omdat schaduw aanwezig is. Het aanplanten van bomen op je eigen terrein wordt gestimuleerd en zo zien we, heel geleidelijk dat delen van de Saharagrensgebieden groener worden. Dit is een positief voorbeeld van verandering in landgebruik. Er zijn echter veel meer negatieve voorbeelden te noemen. Ontbossing, degradatie van land, erosie etc.

Een strijd om water
In Zuidoost-Spanje is het nu elk jaar weer een strijd om water. De mensen zullen zich moeten aanpassen. Het verbouwen van sappige tomaten en heerlijke sla kost enorm veel water. De uitgestrekte golfvelden hebben constant irrigatie nodig om groen te blijven in het steeds droger wordende klimaat. Het landgebruik moet veranderen, willen ze nog inkomen houden in de toekomst. Want met deze schaarste wordt het water steeds duurder. Gelukkig is er afgelopen week een flinke plens water gevallen en vullen de stuwmeren zich meer met dit schaarse goed. Maar voor de lange termijn ligt woestijnvorming toch echt op de loer.

Bron: MeteoGroup en het Weerkanaal

Laatste Niuews

  • Ook de lange termijn is spannend

    14-12-2018

    In het weekend mag het huidige, winterse weer dan Nederland uit gedrongen worden, een overtuigende coupe van de Oceaan is het niet. Ook op de lange...

    Lees meer
  • Vrij koud winterweer gevolgd door smeltende sneeuw

    13-12-2018

    Na een aantal koude decemberdagen stroomt zondag zachte lucht ons land binnen. Dit gaat gepaard met (smeltende) sneeuw. Kan de slee van zolder worden...

    Lees meer
  • Wintertje van korte duur

    12-12-2018

    Het is de komende dagen koud in Nederland, bijna winters. Lang duurt het niet, vanaf zondag wordt het zachter en wisselvalliger. En wat broeit er...

    Lees meer
  • Wordt het krabben of niet?

    11-12-2018

    De ene keer word je verrast door een dikke ijslaag op je autoruiten, een andere keer verwacht je te moeten krabben en tref je je ruiten brandschoon...

    Lees meer
  • Een paar koude dagen

    10-12-2018

    Een hogedrukgebied boven Scandinavië zorgt voor een kille oostenwind. Mogelijk blijft het vrijdagmiddag onder nul …

    Lees meer