IJzig lichtverschijnsel bij -30 graden

31-12-2017 door Reinier van den Berg

Terwijl wij komende nacht de lucht kleurrijk en luidruchtig in vuur en vlam zetten, zijn er ook plekken op aarde waar een ijzige stilte de mooiste lichtverschijnselen tekent.

  • teaser

We schreven er al enkele keren over. Een deel van Amerika en Canada gaan gebukt onder een ijzige koudegolf. En dat terwijl wij inderdaad de warmste Oudejaarsdag beleven sinds tenminste 1901. Reeds even na 10 uur vanochtend werd het datum record (12,3 uit 2006) gehaald en geholpen door een paar opklaringen steeg de temperatuur vervolgens enthousiast door tot bijna 14 graden in De Bilt en tot ruim 14 graden in het zuiden van het land. We kunnen wel stellen dat het datumrecord van Oudejaarsdag werd verpulverd, met de vermelding dat het wel zo is, dat dit record niet zo heel scherp stond. Het record voor 30 december staat op 13 graden en dat is gisteren niet gehaald. De warmste Nieuwjaarsdag is 12,9 in 2012.

Bijna -50 in Canada

Maar goed, in Amerika en Canada gaat men dus gebukt onder een extreem felle koudegolf. In Minnesota vroor het afgelopen nacht 30 tot 35 graden, in Noord Dakota werden temperaturen gemeten tot -37 graden, en in Canada kwam het op meerdere plekken tot ruim 40 graden diepvriesvorst. De meest extreme temperatuur werd gehaald in Rabbit Kettle waar het bijna 49 graden vroor. Of de konijnen van Rabbit Kettle die extreme kou hebben overleefd zal moeten blijken…

Bijzon niet bijzon-der

Bij deze diepvrieskou is de atmosfeer doorgaans erg droog. Het vocht dat nog wel aanwezig is in de atmosfeer, bevriest deels tot superkleine ijskristalletjes. Deze ijsplaatjes kunnen het licht reflecteren en afbuigen. Hetzelfde gebeurt in sluierbewolking die ook bestaan uit allerlei soorten ijskristallen. De afbuiging van het zonlicht levert haloverschijnselen op zoals de vaak voorkomende kleine kring. Ook de bijzonnen zien we geregeld als er wolkensoorten als cirrus voorbij drijven. In die zin kunnen we wel zeggen, dat de bijzon totaal niet bijzon-der is.

Eisnebelhalo’s

De mooiste haloverschijnselen op aarde zien we in extreem koude omstandigheden zoals die zich nu voordoen in Amerika en Canada. Maar ook in de wintersportgebieden komt het met regelmaat tot ijzige kou en dan kunnen de skiërs en snowboarders soms onverwachts oog in oog staan met haloverschijnselen die je zelden zo mooi ziet. Deze ijzige halo’s worden in Duitsland eisnebelhalo’s genoemd. Op het internet zijn de meeste spectaculaire vormen te vinden van dit soort diepvrieshaloverschijnselen.

Zonnezuil

Een van de redelijk bekende halo’s is de zonnezuil. De zuil zien we soms bij zonsopkomst of zonsondergang. Voorwaarde is ook hier dat er ijskristallen in de atmosfeer aanwezig zijn. Dat kan in de vorm van sluierwolken, maar de zuil laat zich ook wel zien als er bij zeer laagstaande zon in de richting van de zon wat sneeuw valt uit een plukje bewolking. Nog spectaculairder kan de zonnezuil worden als er bij wederom zeer lage temperaturen op geringere hoogte ijskristallen rondzweven in de atmosfeer. In die zin kan dan de zuil soms ook in de groep van eisnebelhalo’s worden ingedeeld.

Lichtkegels

Het bijzondere is nu, dat niet alleen de zon als lichtbron een zuil kan produceren. Ook kunstmatige verlichting van bijvoorbeeld steden of gebieden met glastuinbouw kan vergelijkbare lichtverschijnselen (halo’s) opleveren. Dit werd de afgelopen dagen geregeld gezien in het ijskoude Amerika en Canada. Boven iedere lichtbron is dan een smalle zuil of kegel van licht te zien. Het grappige is dat de zuil de kleur aanneemt van de lichtbron zelf. En dus kan de lucht dan gevuld worden met een wonderlijke collectie smalle lichtkegels (lightpillars) in uiteenlopen kleuren. Het moet ongetwijfeld een indrukwekkend schouwspel zijn, om zoiets bij -20 of -30 graden in de doodstille diepvrieskou te zien.

Afgeblazen

Wij kunnen vannacht uiteraard ook genieten van prachtige kleuren aan de hemel. Er wordt naar verwachting weer voor een enorm vermogen aan vuurwerk de lucht ingeschoten. Echt ideaal is het weer niet dit jaar. Sowieso staat er een stevige zuidwestenwind wat het afsteken van vuurwerk gevaarlijker maakt. Grote georganiseerde vuurwerkshows worden waarschijnlijk afgeblazen door de krachtige wind. Spelbreker kan ook de regen zijn. Er trekken verspreid over de het land gedurende de eerste uren van 2018 buien over het land. Tijdens de jaarwisseling zelf lijkt er een wat groter wak met droger weer te passeren maar als dit al uit komt, de hele nacht zal het zeker niet droog blijven. Voor Nieuwjaarsdag staat vooral later op de dag weer een flinke bak regen op het programma. Voorlopig blijft het zacht en wisselvallig maar rond het weekeinde wordt het waarschijnlijk wat droger, rustiger en ook minder zacht weer.

Laatste Niuews

  • Op naar de langste hittegolf ooit?

    23-07-2018

    Tot nu de was de warmte vaak aangenaam, deze week beleven we het omslagpunt naar vervelend. We gaan op naar een lange hittegolf.

    Lees meer
  • Zomer schakelt door naar hogere versnelling

    22-07-2018

    Komende week wordt tropisch warm. De warmte zal heel anders aanvoelen dan afgelopen weken...

    Lees meer
  • Geen hittegolf aan zee en op de Wadden

    21-07-2018

    Voor de periode vanaf dinsdag is de kans op een hittegolf groot. Meerdere dagen achtereen wordt het dan alleen landinwaarts minstens 30,0 graden.

    Lees meer
  • Straalstroom ligt hardnekkig in grote bocht

    20-07-2018

    Warmte in Scandinavië mede van invloed op het uitblijven van neerslag in Nederland.

    Lees meer
  • Nederlandse wateren flink opgewarmd

    19-07-2018

    We duiken erin en zien dat de watertemperatuur eigenlijk niet uit 1 getal bestaat.

    Lees meer